X
تبلیغات
****اگرواكولوژي ايران **** - آشنایی با کشت گلخانه هیدروپنیک





الف- گلخانه یک‌طرفه:

این گلخانه به طور معمول در کنار دیوار ساخته می‌شود به صورتی که دیواره شمالی آن با مصالح ساختمانی بنا شده و تمامی دیواره‌های شرقی و غربی یا قسمتی از آن‌ها نیز از آجر ساخته میشوند. دیواره جنوبی گلخانه کوتاه‌تـر از دیواره شمالی آن است، بنابراین گلخانه دارای سقف شیشه ای شیب‌‌دار است. زاویه سقف با سطح زمین ۳۰ تا ۵۵ درجه می‌باشد به طور کلی مقدار شیب سقف بستگی به عرض جغرافیایی محل دارد، بدین ترتیب که در نیم‌کره شمالی هرچه محل جغرافیایی از خط استوا دورتر باشد، سقف مایل  تر و هرچه جنوبیتر باشد زاویه‌‌ای که سقف با سطح زمین تشکیل می‌دهد کمتر است. زیرا بیشترین استفاده از نور خورشید در گلخانه هنگامی صورت می‌گیرد که نور به طور عمود بر سطح گلخانه بتابد و بازتاب نداشته باشد و چون هرچه به طرف قطب نزدیک تر شویم اشعه خورشید به صورت مایل‌تر می‌تابد بنابراین توصیه می شود که در ساختار گلخانه شیب لازم رعایت شود. بطور معمول درب گلخانه در دیواره شرقی یا غربی گلخانه قرار دارد.

ب- گلخانه نیمه دوطرفه:

در این گلخانه سقف از دو سو شیب دارد و دیواره شمالی بلند‌تر از دیواره جنوبی است، بنابراین دو سوی شیب‌دار سقف از نظر اندازه نامساوی است  به طوری که بالاترین نقطه سقف گلخانه به اندازه یک سوم عرض گلخانه با دیواره شمالی فاصله دارد . در این حالت لازم است که پایه‌هایی آهنی در زیر بالاترین نقطه سقف قرار گیرد تا سقف را مستحکم نگه دارد.

دیواره شمالی گلخانه را به اندازه ۱٫۷۰ تا ۳ متر از دیواره جنوبی بلند‌تر میسازد.

پ- گلخانه دوطرفه:

جهت این نوع گلخانه (یعنی طول‌آن) شمالی  – جنوبی است و ارتفاع دیواره‌های جانبی گلخانه در تمام جهت‌ها با هم مساوی است. سقف گلخانه از و سو هم شیب و هم اندازه است. ارتفاع سقف در بلند‌ترین نقطه آن به طور معمول، ۲٫۵ تا ۳٫۵ متر و عرض آن بین ۳ تا ۶ متر است.

گروه‌بندی گلخانه‌ها از نظر دمایی :

الف- گلخانه گرم:

در این گلخانه که برای نگهداری و پرورش گیاهان گرمسیری به کار می‌رود، دما ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد، و رطوبت ناشی از آبیاری گلدان‌ها مقداری بالاتر از محیط بیرون است.

ب- گلخانه‌ افزایش یا گلخانه گرم و مرطوب:

این نوع گلخانه که برای افزایش بذری گیاهان گرمسیری، پیوند انواع درختان و درختچه‌ها در زمستان و گاهی برای ریشه‌دار کردن قلمه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، دارای دمایی برابر با گلخانه گرم بوده، ولی در اثر آبپاشی روی کف گلخانه و یا گیاهان درون گلخانه، رطوبت آن بالا و نزدیک اشباع است. در مناطقی که زمستان خیلی سرد دارند، کف این نوع گلخانه‌‌ها را به اندازه ۷۵ تا ۱۰۰ سانتی‌متر پایین‌تر از سطح زمین می‌سازند تا تغییرهای دمایی بیرون، کمتر بر آن اثر بگذارد.

ت- گلخانه نیمه گرم یا معتدل:

این نوع گلخانه برای پرورش گیاهانی مانند بگونیا(Begonia) و گلوکسینیا(Gloxinia) که تا حدودی نسبت به سرمای زمستانه حساس میباشند یا گیاهانی مانند فیلودندرون (Phillodendron) که تابستان را در هوای آزاد گذرانده و زمستان به گلخانه آورده می شوند مورد استفاده قرار می‌گیرد و دارای دمای ۱۲ تا ۱۵ درجه سانتی‌گراد است.

ث- گلخانه خنک:
این نوع گلخانه برای پرورش گیاهانی مانند مرکبات، نخل‌های زینتی، یاس، رازقی، گل کاغذی، کاکتوس‌ها و گیاهان گوشتی که هنگام زمستان باید  در جایی گرم‌تر از هوای آزاد نگهداری شوند، به کار می‌رود. دما در این نوع گلخانه از ۶ تا ۱۰ درجه سانتی‌گراد است و در شب‌های سرد زمستان، در صورت لزوم باید به کمک وسایل گرما‌زا از پایین‌تر آمدن دما از ۶ درجه سانتی‌گراد جلوگیری کرد.
اجزاء گلخانه


گلخانه(Greenhouse):

گلخانه عبارت از ساختاری است که در آن گرما، رطوبت، نور و میزان گازکربنیک قابل کنترل کردن است. درون آن گیاهان را می‌توان در تمامی سال، به  ویژه در خارج از فصل، پرورش داده، برخی از محصول‌ها را پیش رس کرد و یا قادر بود برای تمام یا قسمتی از سال گیاهان را در آب و هوای نامناسب نگهداری کرد. گلخانه‌ها به طور معمول از اجزای زیر تشکیل شده‌اند:

 الف- چارچوب گلخانه‌:

استخوان‌بندی گلخانه از مجموعه پایه‌هایی که به فاصله حدود ۳ متر از یکدیگر قرار دارند، و تیرهای سقف تشکیل شده است. در پیرامون گلخانه دیواره‌آی به ارتفاع ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر قرار دارد که از آجر یا سیمان ساخته شده است. سقف گلخانه باید دارای لبه‌هایی باشد که از ریزش آب باران روی بدنه گلخانه جلوگیری کند. در قسمت بالایی سقف برخی از گلخانه‌ها محلی برای دسترسی به قسمت‌های مختلف سقف وجود دارد که هواکش‌های گلخانه در نزدیکی آن قرار دارند. در گزینش مواد برای استخوان‌بندی گلخانه باید استحکام، دوام و هزینه نگهداری را در نظر گرفت. موادی به طور معمول در ساخت استخوان‌بندی گلخانه از‌ آن‌ها استفاده می‌شود عبارتند از: چوب، آهن، فولاد و آلومینیوم.

ب- پوشش شفاف گلخانه‌:

از آنجایی که عبور نور از شیشه به راحتی صورت می‌گیرد، برای پوشش گلخانه به میزان زیادی از شیشه استفاده میشود تا گیاهان درون گلخانه از نور خورشید بیشترین استفاده را بنمایند. امروزه برای پوشش، از پلاستیک نیز استفاده می‌گردد. مهم‌ترین مواد پلاستیکی برای پوشش گلخانه عبارتند از پلی‌اتیلن(Polyethylenen) یا پلاستیک معمولی که نور را به نسبت خوب عبور می‌دهد اما دوام آن کم است، پلی‌واینیل کلرید(Polyvinyl chloride (PVC) که دوام آن بیشتر از پلی اتیلن است، پلی‌استر(Polyester) که به اندازه شیشه از خود نور عبور می‌د‌هد، شفاف هم باقی می‌ماند اما خیلی گران است و سرانجام فایبرگلاس(Fiberglass) که دوام زیادی دارد و چندین سال می توان از آن استفاده کرد ولی به تدریج در عرض چند سال، شفافیت آن کم می‌شود و از همه انواع پلاستیک گران‌تر است.

پ- سکوهای (Benches) گلخانه:

این سکوها به منظور کنترل بهتر شرایط محیطی و بازده بهتر، داخل گلخانه ساخته می‌شوند. با آن که ارتفاع و به ویژه عرض سکوها بسته به نوع گیاهی که پرورش داده می‌شود متفاوت است به طور معمول ارتفاع سکو را بین ۸۵ تا ۹۰ سانتی‌متر می‌گیرند و در ساخت آن از چوب، آجر، سیمان و غیره استفاده می‌‌شود.

ت- راهروهای گلخانه:

راهروهای گلخانه باید به اندازه‌ای باشد که در برابر رفت و آمد کارگران و وسایل و همچنین گاری دستی اشکالی فراهم نیاورد. به طور معمول عرض راهرو را ۶۰ تا ۷۰ سانتی‌متر می‌گیرند.

ث- هواکش‌‌های گلخانه‌:

برای تهویه گلخانه دریچه‌هایی در جوانب یا در سقف گلخانه درست می‌کنند که با دست یا به طور خودکار با استفاده از ترموستات و موتورهای برقی، باز و بسته می‌‌شوند.

ج- اتاق کار گلخانه:

هر گلخانه یا مجموعه‌‌ای از گلخانه‌ها باید دارای اتاقی باشد که در آن وسایلی از قبیل خاک، شن، پیت، کود شیمیایی، ابزار کار، گلدان، انواعی از حشره‌کش‌ها و قارچ‌کش‌ها، میز درجه‌بندی و بسته‌بندی گل‌ها و غیره وجود داشته باشد.

 

سرپوش


سرپوش ها ، همانند شاسی سرد تنها با استفاده از نور خورشید گرم میشوند و از نظر ساختمانی از پوشش شفاف پلاستیکی یا فایبرگلاس و معمولاً از اسکلتی نازک فلزی تشکیل شده‌اند. برخی از انواع آن قابل جابجایی بر روی نشاء‌ها هستند. ارتفاع انواع متداول سرپوش در حدود ۵۰ سانتی‌متر یا کمتر است. در بعضی از سرپوش‌ها دو انتهای آن باز است در حالیکه سرپوش‌های جدید به صورت تونل کوتاه (مینی تونل) هستند در این ‌حالت حلقه‌های نازک فلزی در فواصل مشخصی بر روی جوی کوچکی در داخل زمین قرار داده شده و بر روی آن پلاستیک کشیده می شود و دو سر پلاستیک را در دو انتهای جوی کشیده و به قیم می‌بندند.

سرپوش‌های تونلی بطور مؤثر گیاهان را در برابر سرمازدگی محافظت نمی‌کنند بنابراین باید از آنها در مناطق با آب و هوای گرمتر استفاده کرد. اما در مقابل گیاهان را در مقابل باد محافظت کرده و رطوبت هوا را حفظ می‌کنند. این چنین شرایطی برای برخی  سبزی‌ها نظیر کاهو و همچنین قلمه‌های بسیاری از گیاهان بسیار متناسب است.

کاربرد عمده سرپوش‌ها تولید نشاء‌های زودرس در سبزیجات است با وجود این می‌توان از آنها برای مقاصد دیگری نیز بهره جست به عنوان مثال گلها را در شرایط کنترل شده و مناسب برای رشد آنها پرورش داد و یا در اوایل فصل پاییز که دمای لازم برای رسیدن گوجه فرنگی وجود ندارد می‌توان از آنها برای رسیدن کامل میوه استفاده کرد.

نکته بسیار مهم در مورد مراقبت از سرپوش‌های کوتاه این است که باید تهویه در طی روز به نحو مطلوب انجام گیرد چرا که در غیر اینصورت به علت کوتاهی ارتفاع و بسته بودن دو انتهای آنها، با گرم شدن هوا حرارت زیادی در زیر پلاستیک تجمع می‌یابد و ممکن است نشاء‌های جوان صدمه ببینند.

شاسی گرم Hotbed)


شاسی گرم مانند شاسی سرد است،با این تفاوت که در آن وسیله‌ای برای تأمین گرما قرار داده شده است. تولید گرما ممکن است در اثر فعالیت میکروارگانیزم‌ها، روی موادی مانند کود دامی یا منابع گیاهی درون شاسی انجام گیرد. این منبع گرمایی را کوش می‌گویند که واژه‌ای فرانسوی به معنای لایه و قشر است. گاهی بر اساس مقدار کود درون شاسی و گرمای ایجاد شده، انواع کوش را به کوش سرد، کوش ملایم یا نیم گرم و کوش گرم تقسیم می‌کنند. در ایران افزون بر شاسی‌هایی که با کود‌های دامی گرم میشوند، از شاسی‌های نفتی یا زغالی نیز استفاده می‌شده که به ویژه نوع زغالی آن متروک شده است. امروزه، در شاسی‌های گرم جدید از لوله‌های آب گرم، بخار یا جریان هوای گرم و نیز کابل‌های گرمایی برقی استفاده و گرمای مورد نیاز تأمین می‌شود. چنانچه برای ایجاد پاگرما(Bottom heat) به منظور ریشه‌دار کردن قلمه‌ها و یا جوانه زدن بذرها از کابل‌های گرمایی استفاده شود، آن‌ها باید روکش‌دار بوده، در ژرفای ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتری خاک قرار گیرند. قلمه‌ها و یا بذرها را در جعبه‌های نشاء قرار داده، آن‌ها را روی لایه نازکی از شن که تور سیمی حافظ کابل‌ها را می پوشاند، نگه‌داری می‌کنند.

شاسی سرد(Cold frame)


شاسی سرد ساده‌ترین و ارزان‌ترین ساختار نگهداری گیاهان حساس به سرماست که در آن، به جز از انرژی خورشیدی، از منبع گرمایی دیگری استفاده نمی‌شود. ساده‌ترین شاسی سرد عبارت از جعبه چهارگوشی است که ارتفاع آن حدود ۵۰ سانتی‌‌متر و بدون ته بوده و روی آن با شیشه یا پلاستیک پوشیده می‌شود. نوع دائمی‌تر این شاسی را می‌توان با حفر نهری به عرض ۸۰ تا ۹۰ سانتی‌متر، که گاهی تا ۱۵۰ سانتیمتر نیز می‌رسد، به ژرفای ۳۰ تا ۴۰ سانتی‌متر و به طول مورد نیاز، ایجاد کرد و جعبه شاسی را روی آن قرار داد.

برای استفاده بیشتر از نور و گرمای آفتاب، درب شیشه‌ای جعبه شاسی از شمال به جنوب شیب داده می‌شود، به طوری که طرف جنوبی جعبه دارای دیواره‌کوتاهی به ارتفاع حدود ۲۰ سانتی‌متر و طرف شمالی آن دارای دیواره‌ بلندی به ارتفاع ۳۵ تا ۵۵ سانتی‌متر باشد یعنی تفاوت دو دیواره به اندازه‌ای است که درب شاسی، با سطح زمین زاویه‌ای معادل ۵ تا ۱۰ درجه بسازد. در ته شاسی، دست کم به ضخامت ۱۰ سانتی‌متر، ‌خاک مرغوبی آمیخته با کود برگ، کود دامی یا مواد مشابه قرار می‌دهند.

امروزه، در بیشتر نواحی، با توجه به هزینه لازم برای تهیه درب شاسی سرد، نهری در زمین ایجاد کرده، در اطراف آن دیواره سیمانی میسازند و روی آن را با پلاستیک می‌پوشانند، ‌در این حالت در روزهایی که هوا مساعد است پلاستیک را بر می‌دارند و در شب‌ها دوباره روی شاسی قرار می‌دهند. برای جعبه‌های شاسی نیز همین کار لازم است که به ویژه در روزهای گرم باید درب شاسی مدتی باز گذاشته شود تا از تجمع گرما و رطوبت زیاد، پیشگیری به عمل آید. چنان که گرمای آفتاب خیلی بالا رود، بهتر است با بوریا یا مواد مشابه روی شاسی سایه داده شود. آب پاشی روی گیاهان نیز تا حدودی دما را کاهش دهد.

استفاده عمده‌‌ای که از شاسی سرد می‌شود عبارتست از کشت بذر و ایجاد نشاء جهت انتقال به باغچه یا مزرعه، همچنین می‌توان برای مقاوم به سرما کردن قلمه‌هایی که در گلخانه ریشه‌دار شده‌اند، یا عادت دادن به هوای سرد گیاهان جوانی که در محیط گلخانه تولید شده‌اند، از این نوع شاسی استفاده کرد. در این حالت، بهتر است پس از آن که این گیاهان در شاسی قرار گرفتند، درب شاسی به طور کامل بسته شود. پس از چند روز که گیاهان با شرایط شاسی خو گرفتند باید درب شاسی به تدریج کمی بیشتر بالا برده شود تا تهویه بیشتری صورت گیرد و گیاهان به شرایط هوای بیرون خو بگیرند. شاسی سرد باید در محل‌هایی که بادگیر نیست و آفتاب‌گیر است ساخته شود. در محل‌هایی که زمستان سرد دارند شب‌ها باید روی شاسی را با پوشش اضافی پوشاند  تا گیاهان دخل شاسی آسیب نبینند.

چنانچه شاسی از چوب ساخته شود ، بهتر است ازچوب‌های مقاوم در برابر پوسیدگی استفاده و آن‌ها را با مواد حفاظت کننده چوب ، مانندنفتنات مس (Copper naphthenate)  آغشته کرد.



تاريخ : یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1392 | 14:28 | نویسنده : قاسم |

کشت فلفل رنگی در گلخانه
فلفل رنگی با دارا بودن ۱۲ برابر ویتامین c نسبت به پرتقال یکی از پر مصرف ترین سبزیجات در اروپا و آمریکا می باشد که با رنگ ها و طعم گوناگون به صورت خام و یا پخته مصرف می گردد.چنانچه بتوان فلفل های رنگی را با کیفیت بالا تولید نمود با توجه به مصرف زیاد آن در فصل زمستان می توان مطمئن بود که بازار خوبی در داخل و خارج از کشور برای این محصول مهیا و آماده است.
شروع کشت : کشت فلفل در خزانه شروع می شود معمولا در اروپا از نیمه اکتبر تا نیمه نوامبر کشت در خزانه آغاز می شود.یعنی از مهر تا آبان ماه و پس از ۶۰ روز نشاء را به گلخانه اصلی منتقل می کنند و برای یک سال از آن محصول برداشت می نمایند.این زمان کشت می تواند برای مناطق شمال ایران در نظر گرفته شود و در مناطق جنوب از اوائل تیرماه می توان کشت در خزانه را آغاز کرد البته باید در مناطق جنوبی کشور که هوا گرمتر است محیط مناسب را برای خزانه مهیا نمود.چنانچه میزان نوردهی و دمای خزانه مطلوب و درست باشد نشاء پس از ۴۵ روز آماده انتقال به زمین اصلی است ، مشروط به آن که دمای محیط خزانه در شب و روز بین ۲۵ تا ۲۶ درجه سانتی گراد باشد و برای جوانه زدن بذر رطوبتی در حد ۸۰ درصد ایجاد گردد.با این شرایط می توان امیدوار بود که بذرها بین ۷ تا۱۰ روز جوانه بزنند در این مرحله میزان نور برای باروری بهینه جوانه ها بین ۱۶ تا ۱۸ ساعت در روز است.وقتی جوانه ها سر از خاک بیرون آورند دمای محیط را باید بین ۲۳ تا ۲۴ درجه سانتی گراد و رطوبت محل را بین ۶۵ تا ۷۰ درصد تنظیم کرد در صورتی که دمای بستر هم در حد ۲۱ درجه سانتی گراد باشد یک دوره دو هفته ای را به انتظار می نشینیم. در محل خزانه تراکم بوته باید به گونه ای باشد که بر روی یکدیگر سایه نینداخته و از طرفی با رشد نشا همواره جای بیشتری را برای آنها در نظر گرفت از هفته پنجم دمای محیط را بر روی ۲۴ درجه در روز و ۲۲ درجه در شب تنظیم کرده و دمای محیط بستر را به ۲۰ درجه سانتی گراد می رسانیم چنانچه مقدار نور از ۱۸ ساعت به ۱۴ ساعت در روز تغییر یابد با توجه به وضعیت اقلیمی پس از گذشت ۲ تا ۴ هفته گیاه جوان به اندازه ۲۰ سانتی متر ارتفاع یافته و ۴ برگ حقیقی بر روی ساقه نمایان می شود.در این حالت نشاء فلفل آماده انتقال به زمین است.فراموش نکنیم که قبل از انتقال نشاء گلخانه از هر حیث مهیا باشد تا به راحتی بتوان شرایط رشد گیاه را مهیا نمود. در اینجا باید تاکید کرد که نباید در انتقال نشاء به زمین اصلی زمان را از دست داد و تاخیر نمود.زیرا این بی توجهی باعث مشکلاتی در طول دوره رشد و باروری ایجاد می کند.از طرفی شرایط محیطی گلخانه باید از نظر نور و دما مطلوب و قابل کنترل بوده و فضای خزانه عاری از هر گونه علف های هرز و آفات و بیماریها باشد تا گیاه جوان بتواند مراحل اولیه رشد خود را در شرایط مساعدی انجام دهد زیرا گیاهی که در وضعیت نامطلوب متولد می شود در ابتدا با مشکلات عمده ای مواجه خواهد شد و در صورتی که این گیاه زنده بماند هرگز نمی تواند یک گیاه سالم و قوی در دوره رشد خود باشد. حال می توان با آرامش خاطر نشاء را با تراکم ۲ بوته در متر مربع کشت نمود در این شرایط یعنی پس از انتقال نشاء به گلخانه دمای بستر بین ۱۸ تا ۲۰ درجه و دمای فضای گلخانه در شب ۱۹ درجه و در روز ۲۱ درجه سانتی گراد و رطوبت محل بین ۵۵ تا ۶۰ درصد باید باشد با توجه به زمان کشت پس از گذشت ۴ تا ۶ هفته بوته دارای شاخه و برگ و گل می شود و ارتفاع آن به ۳۰ سانتی متر می رسد. وقتی بوته فلفل به ارتفاع ۳۰ سانتی متری رسید کلیه برگ ها و شاخه های فرعی و گل های آن را تا ارتفاع ۳۰ سانتی متری هرس می کنیم وفقط اجازه می دهیم ۲ تا ۳ شاخه فرعی رشد نماید. شایان ذکر است اولین گلی که بر روی شاخه های فرعی رویش کرده است باید حذف شود زیرا با تبدیل این گل به میوه با توجه به اینکه در بین دو شاخه فرعی شکل گرفته و رشد کرده است علاوه بر اینکه به صورت بد شکل در می آید آسیب جدی به خود بوته نیز وارد می نماید. به عبارت دیگر به علت رشد میوه و فشاری که به واسطه این باروری به دو یا سه شاخه اولیه وارد می شود اولین گل شاخه های فرعی باید حذف شود. در صورتی که بوته فلفل به اندازه کافی رشد کرده باشد اجازه می دهیم گل دوم به میوه تبدیل شود و اگر تمایلی به این کار نداشته باشیم فرصت مناسبی برای رشد بیشتر شاخ و برگ و ریشه بوته را فراهم ساخته ایم و از طرف دیگر موقعیت را برای تبدیل گل سوم به میوه مهیا وآماده می کنیم. بدیهی است که بر روی ۲ یا ۳ شاخه مذکور تعدادی شاخه های فرعی رویش می کند که به علت هجم برگ ها می توانیم جوانه انتهایی این شاخه های فرعی را بعد از برگ اول حذف کنیم و یا در صورتی که شاخه فرعی مزاحم شاخه های دیگر شد آن را به طور کلی حذف می کنیم. توجه داشته باشید که حذف شاخه های فرعی و هرس جوانه انتهایی شاخه های فرعی باید به گونه ای باشد که در نهایت میوه های فلفل در پوشش برگ ها قرار گرفته و بدین وسیله از آفتاب سوختگی در امان بماند خاطر نشان می شود کشاورزان ماهر با توجه به فصل کاشت موقعیت بوته و تراکم بوته اجازه می دهند بین ۵ تا ۷ گل به میوه تبدیل شود و انتخاب به دو شاخه فرعی یا به عبارتی سه شاخه فرعی تنها بر اساس ارتفاع گلخانه تجربه کشاورز و استعداد بوته می باشد. بنابراین با داشتن ۲ تا ۳ شاخه فرعی بر روی هر بوته جمعاً ۵ تا ۷ گل تبدیل به میوه می شود که با توجه به شکل میوه و مرغوبیت آن در صورت نیاز گل های اضافی را حذف می کنیم تا میوه های مرغوب تری برداشت کنیم این روش تا پایان دوره کشت ادامه خواهد داشت. گل خانه داران عزیز باید بدانند که در طول رشد گیاه نباید از وجود کنه غافل شویم و با مشاهده اولین مورد اقدامات لازم را برای ریشه کن کردن این آفت مخرب به عمل آورد در این رابطه ممکن است برخی از کشاورزان عوارض کنه را با ویروس اشتباه بگیرند که در این مورد باید دقت بیشتری به عمل آورد.مورد دیگری که باز در این مرحله گیاه را تهدید می کند کرم برگ خوار است که خوشبختانه نمی تواند پنهان بماند و به خوبی قابل رویت است.موارد دیگر وجود شته سیاه بر روی برگ فلفل - وجود شته سبز بر روی برگ فلفل - خساراتی که شته بر روی بوته و میوه فلفل به جای می گذارد - خسارت کرم بر روی میوه فلفل و وجود کرم بر روی میوه فلفل و بد شکلی میوه و ...
بستن بوته فلفل: بوته فلفل بر خلاف بوته خیار و گوجه فرنگی به پایین کشیده نمی شود بلکه بر اساس ارتفاع مفید گلخانه می توان دو تا سه شاخه را انتخاب کرده و به انتهای هریک از شاخه های فرعی نخ بسته و آنها را مانند شاخه های اصلی به دور نخ ها پیچید زیرا در پایان دوره گیاه در صورت سلامتی به اندازه ارتفاع مفید گلخانه رشد می کند. در کشت فلفل های رنگی مانند هر کشت دیگری نارسایی در رشد گیاه بوجود می آید که خوبست آنها را بشناسیم تا بهتر بتوانیم مشکلات را برطرف کنیم.بد شکلی میوه زمانی صورت می گیرد که بعد از رویش گل٫ دما برای مدت طولانی مناسب گیاه نبوده و در حد ۱۴ در جه سانتی گراد بوده است.لازم به ذکر است در ماه های سرد زمستان نیز این مشکل برای گیاه بوجود می آید البته این عارضه علت دیگری هم دارد و آن وجود حشرات موزی بر روی گیاه است. این حشرات معمولا شیره گیاه را مکیده و باعث بد شکلی میوه آن می شوند در صورتی که رطوبت گلخانه به ۸۵ درصد برسد و یا در مواقع شب هوای گلخانه سرد و اطراف آن گرم باشد و یا اینکه آبیاری در طول روز دیر شروع شود میوه بوته فلفل ضخیم و در نهایت دو قسمت می شود.زمانی که میوه در اندازه مناسب است ولی تغییر رنگ نمی دهد میانگین دما در شبانه روز کم است بهتر است حداقل نیم درجه میانگین را افزایش داد.
جدا شدن میوه از بوته قبل از رسیدن کامل: این عارضه ممکن است در اول دوره اتفاق بیافتد و علت آن مربوط می شود به برگ های اولیه که هنوز کوچک هستند و نمی توانند به مقدار کافی مواد لازم را تولید کنند با افزایش بر می توان این نقص را برطرف کرد.
تغییر رنگ میوه در حالی اندازه میوه کوچک است: علت این مشکل یا بخاطر تعداد بیش از حد میوه بر روی شاخه ها است و یا اینکه فاصله گره ها کم و برگ ها کوچک است.برای رفع این نارسایی بهتر است میانگین دمای گلخانه را ۱ تا ۲ درجه افزایش داده و گیاه را وادار به رشد و رویش بیشتری بنماییم. به طور معمول فاصله بین گره ها باید حدود ۶ تا ۷ سانتی متر با شد و شرایط گرم گلخانه نیز می تواند باعث ریز شدن میوه ها گردد.در صورتی که انتهای میوه فاسد و یا پوسیده شود کمبود کلسیم علت اساسی آن می باشد و از آنجا که میزان نیاز فلفل به کلسیم زیاد بوده و کمبود آن مشکلات زیادی را برای تولید محصول فراوان و مرغوب ایجاد می کند می توان از نوعی کود کامل که دارای ۵/۲۲ درصد کلسیم می باشد و با نام کال ماکس عرضه می گردد استفاده نمود با اضافه کردن این ماده به رژیم غذایی گیاه می توان این عارضه را بر طرف کرد.آفتاب سوختگی هم یکی از عوارضی است که به اثر تابش بیش از حد آفتاب بر روی میوه بر می گردد. برای اینکه فلفل دچار این مشکلات نشود شما می توانید با پوشش برگ ها بر روی میوه از شدت تابش نور آفتاب بر روی میوه جلوگیری کنید و بالاخره آسیب های این چنینی که بوسیله گنجشک ها بوجود می آید. فلفل های رنگی در طول زمان رشد خود دچار دگرگونی هایی می شود که لازم است گلخانه داران عزیز در این مورد هم اطلاعاتی داشته باشند مثلا واریته بیانگا که به رنگ فسفری مشهور است در ابتدا به همین رنگ است و سپس به رنگ قرمز در می آید و واریته زرو ابتدا به رنگ بنفش است و چنانچه چیده نشوند به رنگ قرمز تبدیل می شود.در حقیقت به خاطر زودرسی این دو واریته و تقاضای بیشتر فلفل های سبز در بازار برای شروع عرضه در بازار می توان از این دو واریته استفاده کرد شایان ذکر است که واریته های دیگر فلفل های رنگی در ابتدا سبز هستند و رفته رفته به رنگ های زرد ٫ نارنجی ٫ قرمز و شکلاتی تبدیل می گردد



تاريخ : دوشنبه بیست و هفتم آبان 1392 | 11:9 | نویسنده : قاسم |
- تعریف گلخانه:
گلخانه بخش محدودی از فضاست که در آن کلیه عوامل محیطی قابل کنترل بوده و برای کشتهای متراکم و تولید محصول خارج فصل و یا خارج از محیط طبیعی گیاه احداث میگردد.

۲- انواع گلخانه ها :
گلخانه ها از نظر نوع تو لید و نوع تیپ سازه دارای انواع مختلفی به شرح ذیل می باشند.
تقسیم بندی بر اساس نوع تولید:
۱-۲- گلخانه های تولیدی سبزی و صیفی شامل محصولاتی نظیر خیار, گوجه فرنگی, توت فرنگی, فلفل, بادمجان, طالبی, سبزیجات برگی(ریحان- شاهی و……..) می باشد.
۲-۲- گلخانه های تولید گل و گیاهان زینتی برای تولید انواع گلهای شاخه بریده(رُز- ژربرا – گلایول – داودی) وگلهای آپارتمانی می باشد.
۳-۲- سالنهای گلخانه ای تولید قارچ دکمه ای و قارچ صدفی
از نظر نوع سازه گلخانه ها به دو دسته چوبی یا سنتی و مدرن یا فلزی تقسیم می شوند.
۴-۲- گلخانه های چوبی
اسکلت اصلی این گلخانه ها از چوب با پوشش پلاستیک مـی باشد. ارتفاع در ایـن سازه هـا ۲ تا ۳ متر و سیستم گرمایی و تهویه مناسبی ندارد و بدلیل ارتفاع پایین مناسب کشت محصولاتی نظیر خیار و گوجه فرنگی نمی باشد. مزیت این گلخانه ها قیمت ارزان احداث هر واحد آن می باشد ولی بدلیل نامناسب بودن محیط داخلی برای رشد گیاه معمولاً میزان تولید در واحد سطح در مقایسه با گلخانه های مدرن بسیار کمتر است. بدلایل ذکر شده این نوع گلخانه ها توسعه نیافته است و گلخانه های چوبی که قبلاً احداث شده به تدریج به گلخانه های مدرن تبدیل می شوند.
۵-۲- گلخانه های فلزی یا مدرن
اسکلت این گلخانه ها از فلز است که معمولاً با پلاستیک های ضد اشعه ماوراء بنفش (uv) پوشش و دارای سیستم گرمایشی و تهویه مناسب می باشد. ارتفاع این نوع گلخانه ها بیش از ۵/۴ متر است و بدلیل شرایط مناسب رشد گیاه در اینگونه سازه, عملکرد در واحد سطح نسبت به گلخانه های چوبی افزایش دارد.
اتصال قطعات در گلخانه های فلزی بوسیله پیچ ومهره(پرتابل)و یا استفاده از جوش می باشد. هزینه واحد گلخانه های پرتابل نسبت به سیستم جوشی ۲۰-۱۵% بیشتر است ولی نصب آن آسانتر و تغییرات در سازه راحت تر است. تیپ های مختلف سازه های موجود, مزایا و معایب  در جدول شماره(۱) نشان داده شده است.
جدول شماره(۱)

عیوب مهم مزایای مهم نوع دریچه مصالح تیپ گلخانه
تولید کم- آفات وبیماریهای زیاد و عمرکم ارزان بدون دریچه چوب-پلاستیک چوبی
افزایش مصرف سوخت آلودگی کم و عمر زیاد جانبی-سقفی لوله گالوانیزه-پلاستیک تونلی:تک واحدی
گران تهویه خوب, قابل اتوماتیک شدن جانبی-سقفی لوله گالوانیزه-پلاستیک پیوسته:چند واحدی
بسیار گران ، هزینه سوخت بالا استحکام بالا، عمرطولانی تهویه خوب –قابل اتوماتیک شدن جانبی- سقفی اسکلت فلزی-شیشه شیشه ای


۶-۲- سالنهای گلخانه ای تولید قارچ های خوراکی:
کارگاههای تولید قارچ های خوراکی با بلوک, آجر, سیمان, بصورت یک ساختمان معمـولی ســاخته می شود و در آن امکانات گرمایشی, سرماساز و رطوبت ساز تعبیه می شود.
بعضی از کارگاههای تولید قارچ بصورت گلخانه ای احداث میگردد ولی با توجه به اینکه رشد قارچ به نور ناچیزی نیاز دارد. پوشش های گلخانه ها از نوع پلاستیک های رنگی که نور ناچیزی باید از آن عبور کند انتخاب می شود.
قارچ های خوراکی که در ایران پرورش داده می شوند عبارتند از قارچ دکمه ای و قارچ صدفی, تولید قارچ دکمه ای علاوه بر سالنهای پرورش نیاز به کارگاه تولید کمپوست دارد که تولید کمپوست آلودگی محیط را به همراه دارد. لذا باید این کارگاهها در خارج از مناطق مسکونی و با مجوز سازمان حفاظت محیط زیست احداث شود.
بستر پرورش قارچ صدفی کاه وکلش غلات است و چون نیازی به کمپوست ندارد موجب آلودگی محیط نمی شود و در مناطق مسکونی هم می توان به پرورش آن اقدام نمود و نیازی به مجوز سازمان حفاظت محیط زیست ندارد.

۳- انواع بسترهای کاشت محصولات گلخانه ای
بستر کاشت در گلخانه ها به دو صورت خاکی و یا هیدروپونیک(بدون خاک)هستند که در کشت خاکی ریشه گیاه در خاک قرار میگیرد که در این روش مدیریت تغذیه آسان و نیاز به دانش فنی زیادی ندارد ولی مقداری از مواد غذایی مصرفی از دسترس گیاه خارج و بیماریهای خاکزی همواره کشت را تهدید می کند.
در کشت هیدروپونیک ریشه گیاه در موادی نظیر پرلایت, پشم سنگ, لیکا, ماسه و……. قرار داده می شود و مواد غذایی مستقیماً در دسترس گیاه قرار میگیرد که این روش مصرف آب را کاهش, بیماریهای خاکزی کم و عملکرد را در واحد سطح افزایش می دهد امّا نیاز به دانش فنی بالا و مدیر کارآزموده و متخصص دارد و هزینه ساخت هم ۲۰-۱۵ درصد افزایش می یابد.

۴- عملکرد تولیدات گلخانه ای
مهمترین مزیت تولیدات گلخانه ای نسبت به تولید در فضای باز عبارتند از: اشتغالزایی بالا, مصرف آب کم و افزایش تولید در واحد سطح.
جدول شماره(۲)عملکرد تعدادی از محصولات گلخانه ای

نوع محصول تعداد دوره کشت درسال عملکردسالانه در۱۰۰۰مترمربع(تن) اشتغال زایی در۱۰۰۰مترمربع- نفر ملاحظات
خیار ۲ ۲۵-۳۰ تن ۱/۵- ۱
گوجه فرنگی ۱ ۱۵-۲۰ تن ۱/۵- ۱
فلفل ۱ ۱۵-۲۰ تن ۱/۵- ۱
طالبی ۱ ۱۷-۲۲ تن ۱/۵- ۱
توت فرنگی گیاه دائمی۴ساله ۱۲-۸ تن ۱/۵- ۱
گل رز گیاه دائمی۶ساله ۱۵۰-۱۸۰هزارشاخه ۳-۲
ژربرا گیاه دائمی۳ساله ۱۸۰-۲۰۰ هزارشاخه ۳-۲
آلسترومریا گیاه دائمی۶ساله ۲۰۰-۲۲۰ هزارشاخه ۳-۲
لیسیانتوس یک ساله ۲۰۰-۲۵۰ هزارشاخه ۳-۲
قارچ صدفی ۱۰-۸ دوره ۶۰ تن ۸ سالنهای سه طبقه
قارچ دکمه ای ۶- ۴ دوره ۱۰۰ تن ۳۰ سالنهای پنج طبقه

حداقل سطح اقتصادی یک گلخانه ۲۵۰۰مترمربع می باشد که نیاز به ۳۰۰۰مترمربع زمین مناسب جهت احداث گلخانه دارد.

۵- شرایط لازم برای احداث گلخانه
برای احداث هر گلخانه باید موارد ذیل مد نظر قرار گیرد.
۱-۵- محل مناسب احداث گلخانه
خاک محل احداث گلخانه باید دارای بافتی متوسط, زهکشی مناسب, فاقد شوری و قلیائیت, آهک و گچ باشد. محل گلخانه حتی الامکان نزدیک جاده های اصلی یا دارای جاده های مناسب باشد. شیب های تند, محلهای بادگیر مکان مناسبی برای احداث گلخانه نیستند. ابعاد زمین باید طوری انتخاب شود که بتوان گلخانه ها را در جهت شمال – جنوب در آن احداث نمود.
۲-۵- وجود آب کافی با کیفیت مناسب
حداقل آب مورد نیاز برای ۱۰۰۰مترمربع گلخانه در هر شبانروز در فصل تابستان(پیک مصرف)۱۰-۸ مترمکعب است که با توجه به میزان آب موجود, سطح گلخانه قابل احداث را میتوان مشخص کرد. علاوه بر مقدار آب, کیفیت آب از عوامل مهم در تولید محصولات گلخانه ای است.
تحمّل گیاه نسبت به املاح موجود در آب آبیاری متفاوت است. مهمترین عامل محدود کننده برای کشت های گلخانه ای شوری یا EC آب است.
EC قابل تحمّل برای گیاهان در جدول(شماره۳)بیان گردیده است.
میزان EC اگر از مقادیر ذکر شده بیشتر گردد عملکرد محصول کاهش می یابد. علاوه بر EC, میزان سدیم قابل جذب(S.A.R),کلر, بیکربنات موجود در آب هم در عملکرد محصول مؤثرند لذا لازم است قبل از احداث گلخانه از آب مورد استفاده, آزمایش کاملی بعمل آید.
EC مناسب برای کشت محصولات گلخانه ای
جدول شماره (۳)

نوع محصول EC قابل قبول ds/m
خیار ۲
گوجه فرنگی ۲/۵
توت فرنگی ۱
فلفل ۲
خربزه ۲
گل رز ۱/۳
آلسترومریا ۱/۵
لیسیانوس ۲
گلایول ۲


۶- تجهیزات و ادوات مورد نیاز در گلخانه ها
از تجهیزات و ادوات مورد نیاز گلخانه میتوان به سیستم گرمایشی, سرمایشی, ژنراتور و……. اشاره نمود.
الف- انواع سیستم گرمایشی:
۱- سیستم مرکزی: سیستم شوفاژ(برای گلخانه های بالای ۴/.هکتار) در این سیستم از بخار آب یا آب داغ استفاده می شود.
۲- سیستم موضعی: بخاری شامل سه دسته, بخاریهای منفرد یا تراکمی– بخاریهای کنوکسیونی یا همرفتی– بخاریهای تابشی با انرژی پایین.
ب- انواع سیستم سرمایشی:
۱- سیستم خنک کننده تابستانه:
۱-۱- سیستم خنک کننده فن وپد: متداولترین سیستم تابستانه در گلخانه ها به شمار می رود.
(Fan and pad evaporative coding system)
2-1- سیستم خنک کننده تبخیری(مه پاش)
(Fog evaporating cooling system)
2- سیستم خنک کننده زمستانه
۲-۱- سیستم تیوپ– پنکه     (fan tube ventilation)

7- سایر تجهیزات مورد نیاز گلخانه
۱- ژنراتور (برق اِضطراری) ۲- ترموستات ۳- سیستم آبیاری تحت فشار

۸- آفات و بیماریهای مهم گلخانه ای در مناطق مرکزی
اسامی برخی از آفات و بیماریهای مهم که معمولاً به محصولات سبزی و صیفی و گل و گیاهان زینتی خسارت وارد می سازند به شرح ذیل می باشد.
الف- آفات گلخانه ای
مینوز
تریپس
شته ها
زنجرکها
مگس سفید
حلزون های صدف دارو(رابها)
کنه تارعنکبوتی
شپشکهای سپردار
آبدزدک

ب- بیماریهای گلخانه ای
بیماری سفیدک داخلی(دروغی)
بوته میری یا مرگ گیاهچه
بیماری سفیدک سطحی
پژمردگی آوندی ناشی ازفوزاریوم
نماتد مولد غده ریشه
بیماری پژمردگی ناشی از ورتیسلیوم
ویروس موزائیک خیار
علفهای هرز



تاريخ : شنبه سیزدهم آذر 1389 | 14:19 | نویسنده : قاسم |
تصاویری از کشت علوفه در کانکس به روش هیدروپونیک
 









تاريخ : شنبه دهم مهر 1389 | 12:31 | نویسنده : قاسم |
کشت توت فرنگی

تاريخچه توت فرنگي:
توت فرنگي ميوه اي نسبتا جديد است که تا 250-300 سال قبل به اين شکل امروزي وجود نداشت و بيشتر موارد استفاده دارويي داشته است. در قرن چهاردهم در فرانسه توت فرنگي هاي وحشي از جنگل به زمين زراعتي منتقل شد و از آن به عنوان يک گياه اهلي استفاده گرديد. در جنگلهاي شمال ايران توت فرنگي وحشي بطور فراوان يافت مي شود. بنظر مي رسد که اولين رقم اصلاح شده در زمان صدارت اتابک اعظم از فرانسه به ايران آمد و به نام اتابکي خوانده شد.

مشخصات گياه شناسي توت فرنگي:
عموما گياهاني علفي باساقه هاي رونده يا استولون هستند.برگها مشتمل بر سه برگچه خشن و کرک دار برنگ سبز تيره بوده که در برخي از ارقام شفاف مي باشند. ساختمان گل شامل 5 گلبرگ سفيد که در قسمت تحتاني خود به يک زائده کوچک متصل است، کاسه گل شامل 5 کاسبرگ سبز رنگ بوده که در قسمت تحتاني تقريبا به يکديگر جوش خورده مي باشند. تعداد کاسبرگها در برخي از ارقام زراعتي ممکن است بيش از 5 عدد باشد. پرچمها به تعداد 20 عدد يا کمي بيشتر يا کمتر است. مادگي به تعداد زياد و بصورت مارپيچي بر روي نهنج قرار گرفته است و در مجموع و همراه با نهنج فرم نسبتا کشيده اي را تشکيل مي دهد. مادگي از فندقه هاي جدا از يکديگر که هر کدام داراي تخمدان با شکل راست و کوتاه مي باشد تشکيل شده است. در هر تخمدان يک تخمک وجود دارد و در واقع بذر به تعداد فندقه ها توليد مي شود. گل در واقع دو چنسه و پس از تلقيح گلبرگها ريزش کرده و نهنج بتدريج رشد و گوشتي شکل مي گيرد و ميوه بمرور زمان آبدار شده و از حالت اسيدي به قندي تبديل مي شود. اگر لقاح ناقص باشد تعداد فندقه ها محدود و چه بسا تقارن ميوه حفظ نمي شود.
ارقام توت فرنگي به گروه ارقام بهاره يعني بوته هايي که در سال يکبار ميوه مي دهند و ارقام چهار فصله که در سال بيش از يکبار ميوه مي دهند، تقسيم مي گردند.

مهمترين ارقام بهاره عبارتند از گورلا، آليسو، تيوگو، رد گانتلت، اسيتا، کاتس کيل، فرسنا.
ارقام چهار فصله: اين ارقام بسيار قوي الرشد و خزنده بوده و از اواخر ارديبهشت تا اواخر تابستان و گاهي اوايل پاييز ميوه مي دهند. ميوه ها ريز و به تعداد زيادتري در هر بوته توليد مي شوند. ارقام چهار فصله مانند: استرا، هومي جنتو مي باشد.
ازدياد توت فرنگي: ازدياد بطريق جنسي و غير جنسي صورت مي گيرد که استفاده زراعي مي گردد.

نحوه تکثیر:

الف) ازدياد جنسي
ازدياد توت فرنگي بوسيله بذر مخصوص ارقامي است که طبيعتا توليد ساقه رونده نمي کنند و يا ارقامي که ساقه هاي رونده کمي دارند و همچنين جهت توليد ارقام جديد از روش ازدياد بذري استفاده مي شود.
ب) ازدياد غير جنسي
در ازدياد غير جنسي که تقسيم بوته خوانده مي شود بوته هايي را که خوب رشد کرده و قوي هستند پس از خارج کردن از زمين به چند بوته کوچکتر که هر کدام داراي مقداري ريشه مي باشند تقسيم کرده و سپس آنها را در محل اصلي نشاء مي کنند. در اين روش بايد از بوته هاي سالم پايه هاي مادري استفاده گردد. روش ازدياد از طريق ساقه هاي رونده بدين صورت مي باشند که پس از ريشه دار شدن ساقه هاي رونده در تابستان از بوته مادري جدا و در محل
سايه نشاء کرده و سپس در فصل پاييز بوته هاي انتخابي را به زمين اصلي انتقال مي دهند.

شرايط خاک و شرايط محيطي رشد توت فرنگی:
توت فرنگي گياهي است که در خاکهاي مختلف تقريبا سازگار است با اين وجود خاکهاي عميق نرم با بافت شني رسي را ترجيح مي دهد. بهترين Ph مناسب براي توت فرنگي 5/5 تا 5/6 مي باشد. اگر ميزان آهک خاک از حد مجاز بيشتر باشد عارضه کلروز يا زرد شدن برگها بروز خواهد کرد. از لحاظ آب و هوا در شرايط مرطوب و شرايط نسبتا گرم محصول دهي مناسب خواهد داشت. در شرايط گرم و مرطوب بايد آب کافي در اختيار گياه قرار گيرد و همچنين ارقام مقاوم به گرما انتخاب گردد. در ارتفاع 400 تا 800 متري از سطح دريا مي تواند رشد مناسبي داشته باشد. نيمه مقاوم به سرما بدون پوشش کاه و کلش مي تواند تا 5- درجه سانتي گراد را تحمل نمايد ولي با پوشش ويژه تا -18 درجه سانتي گراد را متحمل است. از نظر نياز سرمايي جزء گياهان کم نياز به سرما تقسيم بندي مي شود بطوريکه در 200 تا 400 ساعت دماي کمتر از 7 درجه سانتي گراد نياز سرمايي و ناچيز آن منتفي مي گردد. سطحي بودن ريشه ها که معمولا تا عمق 15 تا 20 سانتي متري خاک توزيع مي گردد گياه را حساس به کم آبي مي کند. جهت توليد محصول بهاره بايد از ارقامي استفاده گردد که طالب روزهاي کوتاه و نياز دمايي پائين تري باشند تا گل انگيزي و محصول دهي آنها بخوبي انجام گيرد.
در ارقام 4 فصله روز کوتاهي يا روز بلندي و همچنين پائين بودن و بالا بودن درجه حرارت زياد مطرح نيست و اين گروه از توت فرنگيها معمولا در شرايط مختلف براحتي گل مي دهند.

پيش رس کردن توت فرنگي:
توت فرنگي طبيعتا از ميوه هاي نوبرانه و از اولين ميوه هاي است که در بهار به بازار عرضه مي شود. در حالت معمولي و در مناطق معتدل زمان برداشت ميوه در اواخر ارديبهشت ماه تا اوايل تير است ولي امروزه با فن آوري هاي خاصي مي توان زمان رسيدن ميوه را به جلو انداخت. به عبارت ديگر مي توان با استفاده از وسائل و امکانات امروزي اقدام به پيش رس کردن و توليد توت فرنگي خارج از فصل نمود و عرضه توت فرنگي را مدت طولاني تري ادامه داد . البته هزينه هاي اضافي که براي پيش رس کردن ايجاد مي شود به علت قيمت بيشتري که محصول نوبرانه دارد جبران خواهد شد.

پيش رس کردن توت فرنگي در گلخانه:
مطمئن ترين وسيله براي پيش رس کردن استفاده از گلخانه است. مشکل استفاده از گلخانه در درجه اول هزينه سنگين احداث گلخانه و نياز به تخصص و تجربه کافي براي کشت توت فرنگي در گلخانه است.
براي اين منظور مي توان نشاء توت فرنگي را ابتدا اواسط تيرماه تا اوايل شهريور در خزانه انتظار کشت کرد و 5-7 کيلوگرم در هر صدمتر مربع از کودهاي کامل ازت - فسفر - پتاس به نسبت 17 - 12 - 12 به عنوان کود پايه به زمين خزانه دارد. پس از توليد ريشه هاي قوي در نشا بوته ها شروع به ايجاد ساقه هاي رونده مي نمايند. با سرد شدن هوا بوته ها تحت تاثير نور و درجه حرارت پائين قرار گرفته و گل در آنها تشکيل مي شود. در آبان و آذر بوته ها را به گلخانه حمل کرده و در بستر کاشت به فاصله 30 تا 25 سانتي متر کشت مي نمايند.
در گلخانه نيز مقدار 5-3 کيلوگرم کود کامل شيميايي در 100 متر مربع به بستر داده مي شود. درجه حرارت گلخانه را ابتدا روي 8 - 12 درجه سانتي گراد تنظيم کرده و با افزايش شدت نور درجه حرارت را نيز زياد مي کنند و به 15 - 20 درجه سانتي گراد مي رسانند. البته مي توان درجه حرارت را به 8 درجه سانتي گراد کاهش داد. بلافاصله پس از کاشت بايستي به اندازه کافي آبياري نمود. در آبياري توت فرنگي گلخانه اي بايد دقت شود که زمين بطور يکنواخت مرطوب گردد. به منظور جلوگيري از خطر پوسيدگي ميوه در اثر رطوبت زياد بايد گلخانه را به موقع تهويه کرد و بوسيله حرارت خشک رطوبت زيادي را کاهش داد. براي انجام عمل گرده افشاني و تلقيح بهتر گلهاي توت فرنگي در گلخانه مي توان براي هر 1000 متر مربع سطح زير کشت يک کندوي زنبور عسل در گلخانه قرار داد.


گل ها وگیاهان 

نام فارسي :

            سياگروس ( نارگيل زينتي)
 

 نام علمي:

 Syagrus weddeliana             
  

نام تيره:

  Palmaceae                 
 

نام انگليسي :

Baby cocos palm              

  

 

 


خصوصيات: در جواني فاقد ساقه ولي گياه مسن داراي ساقه اي بدون انشعاب كناري – اين ساقه نازك و پوشيده از الياف سياه رنگ – برگها مركب ، به طول 60-30 سانتي متر راست يا كماني با برگچه هاي باريك به عرض 4-3 ميلي متر – رنگ برگها سبز تيره در سطح فوقاني و آبي نقره اي در سطح تحتاني

نور: سايه ( كم نور) تا متوسط

دما: زياد ( گرم)

آبياري: به ميزان متوسط

خاك: خاك جنگلي يا مخلوطي از خاك برگ و تورب

كوددهي: 2 گرم در ليتر هر هفته 1 بار از فروردين تا آبان ماه

ازدياد: بذر در اوايل بهار

عوارض و درمان: خشك شدن انتهاي برگ در اثر كم آبي و يا عدم رطوبت كافي در هوا مي باشد.



 

 سرخس شاخ گوزنی 

نام فارسي: سرخس شاخ گوزني ( پلاني سريوم )
نام علمي: Platycerium bifurcatum
نام انگليسي: Staghorn ferns

خصوصيات: ارتفاع 80-50 سانتي متر – برگها يا فروندهاي مدور با لبه مواج در قسمت عقب گياه و برگهاي شاخ گوزني كه توليد اسپور مي كند در جلوي برگهاي عقبي قرار ميگيرد.

نور: نور كم ( سايه) تا متوسط – در كنار پنجره هاي رو به شمال

دما: دماي مناسب در شب 15 درجه سانتي متر

 آبياري: مقدار متوسط

خاك: مخلوطي از خاك برگ و خزه ( نوع اسفاگنوم)
كوددهي: 1گرم در ليتر هر 3 هفته از فروردين تا شهريور

ازدياد: كاشت اسپور در اوايل بهار ، تقسيم نهالهاي جديد حاصله از استولون

عوارض و درمان: درمحيط هاي خشك مبتلا به كنه و شته ميشود كه سمپاشي با مالاتيون و بعد آب پاشي براي شستشوي باقي مانده سموم توصيه مي شود.

نكته: در مقابل نور شديد آفتاب تابستان مقاومت ندارد و شدت نور تا 50 درصد بايد كاهش يابد.

 

  

 آبشار طلائی   

خانواده: Rosaceae
نام علمی:Rosa banksiae lutea

گونه‌ای رز بالارونده با بلندی و گستردگی ۱۰ متر که روی دیوار، فنس و پرگولا هدایت می‌شود. دارای برگ‌های کوچک سبز پررنگ است. گل‌های فراوان، زرد رنگ و غیر معطر آن در اواخر بهار ظاهر می‌‌شوند.

 

 

نیازها:
به مکان آفتابی و خاک غنی و مرطوب با زهکشی خوب نیاز دارد. حداقل دمای قابل تحمل آن ۱۵- درجه سانتی‌گراد می‌باشد.

ازدیاد:
به‌ وسیله قلمه خشبی در پائیز و پیوند جوانه در تابستان امکان‌پذیر است.

 

سوسن چل چراغ     
 نام فارسی: سوسن چل چراغ


 نام علمی: Lilium Ledebourii (Baker) Boiss.

ویژگی‌های گیاه شناسی: گیاهی پایا، پیازدار، با ساقه‌ای پوشیده از برگ، به ارتفاع ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی متر. برگ‌ها ایستاده، خطی- سرنیزه‌ای، نوک تیز و کرک دار.

 زمان گل و میوه دهی: از اردیبهشت تا مرداد.

پراکندگی جغرافیایی در کشور: این گیاه به تعداد اندک و در رویشگاهی کم وسعت در ارتفاعات عمارلو واقع در۵۰ کیلومتری شرق رودبار در استان گیلان می‌روید.

مصارف و کاربردها: به‌دلیل کمیاب بودن و در نتیجه پهنه گسترش بسیار محدود در این مقوله اطلاعاتی وجود ندارد ولی به‌منظور آشنایی بیشتر با این گیاه، مصارف و کاربردهای یکی از خویشاوندان نزدیک اینگونه با نام فارسی سوسن یا گل سوسن ذکر می شود.

محیط زیست: تولید غذا (انرژی و مواد) به‌عنوان اولین حلقه زنجیره غذایی در زیست بوم‌ها، تلطیف هوا با تولید اکسیژن و رطوبت، حفاظت از خاک در برابر فرسایش آبی و بادی، ایجاد محیط زیست مناسب برای انسان و سایر جانداران مصرف‌کننده و به‌خصوص زیبا سازی محیط از خصوصیات این گیاه است.

خواص درمانی: کرم‌های تهیه شده از پیاز این گیاه به‌دلیل داشتن مقادیر فراوان موسیلاژ به‌عنوان نرم‌کننده پوست و همچنین تسکین‌دهنده التهاب‌های پوستی، سرمازدگی، سوختگی، زخم‌ها، ورم‌ها و سایر بیماری‌های پوستی به کار می‌روند.

 

 

گل اقاقیا

اقاقیا از انواع گل های زیبا با قابلیت کاشت آسان در فضای آپارتمان است.

این گل دارای برگ های زیبا به رنگ زرد و سفید است.

این گیاه در آب و هوای گرم و مرطوب رشد می کند.

قبل از کاشت گلدان ها را با خاک مناسب پر کنید و آن ها را در معرض نور مستقیم خورشید قرار دهید.

بهتر است خاک گلدان هر ۲۵ روز یکبار با بارور کننده های مناسب مخلوط و خاک گلدان هر دو سال یکبار عوض شود.

گل اقاقیا در معرض آفت های گیاهی قرار دارد، از این رو توصیه می شود در صورت لزوم گلدان ها را سم پاشی کنید.

این گیاه هر سال گل می دهد. گلدان ها را در هفته، دو بار آبیاری کنید.

قبل از آبیاری مجدد، دقت کنید خاک گلدان، خشک باشد.

 

 

 

 بنت قنسول:

 بنت قنسول یا پوانزتیا گونه ای از گیاهان تیره افوربیاسه است که بوته آن به بلندی ۱۰۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر می رسد. این گیاه که اصل آن از کشور مکزیک است، دارای شیره ای سمی است و باید در زمان بریدن ساقه یا چیدن گل آن وقت به خرج داد تا شیره آن با خراش پوست یا چشم و دهان تمامی نداشته باشد.
بهترین راه این است که برای جلوگیری از خروج شیره گیاه محل بریدگی ساقه را در آب گرم ۴۰ درجه قرار دهید. تا خروج شیره گیاه قطع شود. انواع پاکوتاه این گیاه با برگ های پنجه ای و برگ های بلند دارای برگ هایی است که انتهای آنها به رنگ های مختلفی چون قرمز، عنابی، صورتی یا سفید در می آید. گل واقعی این گیاه از دسته ای گلبرگ های ریز، کوچک و سبزرنگ متمایل به سفید تشکیل شده که در میان این برگ های چند رنگ پنهان می ماند.
این گیاه را باید در محل پرنوری قرارداد و آب کمی نیز موردنیاز آن است. اگر بیش از حد دادن آب امساک کنید ممکن است در بهار برگ های گیاه بریزد. در این صورت باید شاخه ها را کوتاه و خاک گلدان را عوض کنید. در فصل پاییز این گیاه تنها به ۱۰ساعت نور روزانه نیاز دارد. بنت قنسول به وسیله قلم زیاد می شود و بهترین فصل برای این کار ماه های تیر و مرداد است.

 

 شاخ گوزن

  بیش از ۲۰ سال از ظهور این فوژر استرالیایی در کلکسیون های گیاهی و به ویژه آپارتمان ها نمی گذرد. شاخ گوزن گیاهی است ایپفیت که در زادگاهش بر روی تنه درختان زنگی می کند. برگ های عقیم پوست مانند آن به تکیه گاه ها می چسبد و برگ های بار آورش که به ارتفاع ۵۰ تا ۶۰ سانتیمتر می رسد برافراشته شده و به طرف انتهای خود متمایل می شودو همین برگ هاست که کنگره های جالبی پیدا می کند و به صورت چنگال به حالت شاخ گوزن در می آید.

این گیاه را به آسانی در گلدان و یا سبدهای کم عمق که خاکی نفوذپذیر و مرطوب داشته باشد، می توان کاشت و خاک آن باید مخلوطی از خزه و الیاف پلیپد و قطعاتی از پوست درخت کاج باشد. «پلاتیسریوم» خواهان نور ملایم و محیط نمناک و مربوط است. برگ هایش مرتبا نیاز به شست وشو دارد و چند هفته ای می توان آن را در آپارتمان نگه داشت. حرارتی در حدود ۱۸ درجه سانتیگراد برای آن کافی است و لذا در زمستان بایستی از رادیوتورها دور نگه داشته شود.

 

 

 

 درخت آهن

 

 نام علمی:  Parrotia persica
 نام عمومی:ironwood ، درخت آهن ، توی ، انجیلی
 خانواده: Hamamelidaceae

این درخت با شكوه و به طور طبیعی بیش از ۲۰ متر رشد می كند كه به نام F.W.Parrotia كه یك طبیعی شناس آلمانی ، جهانگرد و پروفسور علوم دارویی كه اولین صعود را از كوه عرفات در سال ۱۸۲۹ داشت است، نام گذاری شده است. اهل جنگل های منطقه ی جنوب و جنوب غربی دریای خزر است ، اولین بار در Kew در سال ۱۸۴۱ معرفی شد. در جنگل ها گاهی به صورت بوته دیده می شود ، ساقه هایش به شكل گروهی محكم هستند . بعضی اوقات با خودش پیوند میدهد یا با سایر گیاهان، حتی یك ساقه ی تنها هم قادر به رشد كامل است . درختی برجسته است و اخیرا در منابع به درختانی از این گونه با ۸۰ پا اشاره شده است. چوب آن بافت بسیار ظریف و بهم پیوسته ای دارد ، سخت ومحكم است ، از این رو اسم رایج آن ironwood است.

برگ ها بیضوی تا تخم مرغی، بطول حدود ۱۲ سانتی متر و عرض ۶ سانتی متر، در حاشیه مواج و در راس بصورت نوک تیز، سبز براق.
پوست ساقه قهوه ای تا خاکستری. گل ها کوچک، فاقد گلبرگ، و دارای پرچم های قرمز رنگ بوده و در اواخر زمستان تا اوایل بهار ظاهر می شوند. میوه فندقه مانند، کپسولی قهوه ای بطول ۸ میلی متر.

 

 

 سیننژیا

 سیننژیاهای دورگه که بیشتر به نام «گلکسینیا» معروف هستند در ماه های اردیبهشت تا شهریور در گل فروشی ها مشاهده می شوند. این گیاهان زیبا با برگ های درشت و ضخیم و پرزدار، کاملا پرتراکم هستند و دسته ای گل زنگوله مانند در رنگ های سفید، قرمز و یا بنفش در میان آنها از جذابیت ویژه ای برخوردارند.
روی گلبرگ های این گل ها غالبا خال هایی به رنگ متفاوت به وجود می آید که زیبایی گل را دوبرابر می کند. اگرچه به دست آوردن این گیاه از راه کاشتن بذر برای افراد غیرحرفه ای و بدون دسترسی به گلخانه دشوار است، اما با استفاده از پیاز که خاص چند نوع آن است می توان به آسانی آن را پرورش داد.

اگر این پیازها را در اسفند بکارید در خرداد یا تیر می توانید گیاه گل دار آن را داشته باشید. گلکسینیای برزیلی در مخلوطی از خاک خلنگ و خاک برگ به خوبی رشد می کند اما گلدان آنها باید کاملا زه کشی شده باشد زیرا رطوبت زیاد برای آنها خطرآفرین است. اگر این گیاهان را در جایی گرم و کاملا روشن و دور از اشعه مستقیم خورشید قرار دهید به خوبی در آپارتمان نیز گل می دهد. پس از تمام شدن گل ها باید پیاز آنها را در حرارتی نزدیک ۱۰ درجه برای کشت سال آینده نگهداری کرد.

 

 

گیاه هوفاریقون

هوفاریقون با نام علمی L. Hypericum perforatum یك گیاه علفی دایمی از خانواده Hypericaceae است كه بومی غرب اروپا، آسیا و شمال آفریقا می‌باشد. اهمیت این گیاه در چند سال اخیر به عنوان یك داروی گیاهی به خصوص برای درمان افسردگی ملایم تا متوسط به طور قابل توجهی افزایش یافته است. تركیبات موثر اصلی این گیاه شامل هیپرفورین (یك فلوروگلوسینول پرنیله شده) و هیپریسین (یك نفتودیانترون) می‌باشد...
البته تركیبات موثر بیولوژیكی دیگری نظیر فلاونویید و تانن نیز در این گیاه وجود دارد. هرچند هیپریسین به عنوان یك تركیب كلیدی در اندازه‌گیری كیفیت و ارزیابی هوفاریقون مورد استفاده قرار می‌گیرد ولی مطالعات اخیر نشان داده كه هیپرفورین ممكن است عامل ضدافسردگی این گیاه باشد. به هر حال، هوفاریقون یك گیاه پرفروش است كه دارای جایگاه ارزشمندی در بازارجهانی می‌باشد.

 

 

 

  پرنده بهشتی

   نام علمی این گیاه از نام ملکه شارلوت مکلامبورگ استرلیتز همسر ژرژ سوم پادشاه انگلستان گرفته شده است. این جنس که از گیاهان خانواده موز است در تمام دنیا فقط دارای پنج گونه دائمی همیشه سبز است که از این میان فقط یک گونه آن به نام پرنده بهشتی رژینه در باغبانی کاربرد دارد و چهار گونه دیگر به صورت وحشی در طبیعت وجود دارند.

پرنده بهشتی بومی جنوب آفریقا (کاپ) است وبلندی آن حدود یک متر می رسد. این گونه دارای برگ های نسبتا روشن، چرمی و تخم مرغی شکل است که روی دمبرگی به طول ۴۵ سانتیمتر قرار می گیرند. گل آذین آن به طول ۱۵ سانتیمتر در بهار در انتهای ساقه گل دهنده به طول یک متر تا یک متر و نیم ظاهر می شود.

این گل شامل اسپات سبز با رگه های ارغوانی و قایق مانند است که در هنگام باز شدن گل ها به صورت افقی درآمده و در آن ۱۰-۴ گل قرار می گیرد. گل ها دارای کاسه نارنجی و جام آبی رنگ بوده و روی هم رفته شباهت به سر پرنده دارند.خاک آن نیز باید قوی (دارای کود حیوانی پودر گوشت و...) و کمی ماسه ای باشد. برای زود به گل نشاندن گیاه باید در مردادماه زمین را به عمق ۸۰ سانتیمتر شخم زده و به آن کود حیوانی اضافه کرد. اسیدیته مناسب برای گیاه در حدود ۸-۷ می باشد. می توان از کودهای مختلف موجود در بازار طبق دستورالعمل هریک که معمولا در روی جعبه نوشته شده است، استفاده کرد.

 

 

 آپر کاکتوس

یکی از گیاهان بسیار زیبا و خوشرنگی که جنبه تزئینی در آپارتمان شما دارد آپر کاکتوس است. منظره این گیاه موجب شده است که نام آن را کاکتوس دم موشی بگذارند. این گیاه به نسبت شایستگی و ارزش آن معرفی نشده است زیرا هم به سادگی می روید و هم از سال چهارم زندگی شروع به گل دادن می کند.
بهتر است این گیاه را در گلدان های آویخته بکارید و در زمستان در جای روشن و خنک و خشکی نگهدارید تا ساقه هایش که نسبت به رطوبت حساس است پلاسیده نشود. اگر قسمتی از ساقه ها پلاسیده شد باید آن را چیده و در محل زخم ها مقداری داروی ضد قارچ های انگلی بمالید.

گل های به رنگ لعل این گیاه ۸ تا ۹ سانتیمتر معمولا در بهار و در گلخانه ها گاه در ماه اسفند یا فروردین شکفته می شوند. اگر در زمستان روی ساقه های آن مختصری آب پاشیده شود هم موجب برطرف شدن خشکی آنها و هم از بین رفتن کار تنک های قرمزی که گیاه بدان حساسیت دارد خواهد شد. زادگاه این گیاه مکزیک است.

 

 

 کرچک هندی

  یکی از گیاهان زیبای آپارتمانی کروتون یا کرچک هندی است. این گیاهان با رنگ های زنده و متنوع خود در مناطق حاره، پرچین های دلفریب و زیبایی تشکیل می دهند. قد این گیاه در آپارتمان از ۶۰ تا ۷۰ سانتیمتر تجاوز نمی کند و یکی از رنگی ترین گیاهان آپارتمانی از خانواده افور بیاسد است. این گیاه به خاطر رنگی بودن و فرم برگ هایش مورد توجه همگان است.

در برگ های جوان این گیاه سبز به مرور لکه های رنگی به وجود می آید. تنوع رنگ برگ ها و وجود لکه های زرد، قرمز و قهوه ای در متن سبز و براق بودن آنها معرف سلامت گیاه است و زیبایی آن را بیشتر می کند. این گیاه به نور زیاد احتیاج دارد و در سایر رنگ هایش از بین می رود. کروتون نیاز شدیدی به آب دارد ولی باید مواظب بود سوراخ ته گلدان همیشه باز باشد تا خاک گلدان باتلاقی نشود. محیط ساکت و بدون جریان هوا و گرم و یکنواخت بودن درجه حرارت از احتیاجات دیگر این گیاه زیباست.

اجازه ندهید سطح خاک گلدان شما خشک شود. دو سه بار در هفته در تابستان و هر چهار روز یکبار در زمستان آن را آبیاری کنید و در زمستان آبیاری با آب ولرم توصیه می شود. همچنین غبارپاشی روزانه در تابستان و در زمستان هفته ای یکبار ضروری است. بهترین خاک برای این گیاه مخلوطی از خاک باغچه، خاک برگ و ماسه نرم است. مناسب ترین زمان تعویض گلدان بهار است و برای تکثیر آن می توان از قلمه های جوان استفاده کرد. به این نحو که قلمه ها را در بهار در بستری از ماسه نرم می کارند و در مکان گرم و مربوط نگهداری می کنند تا ریشه تولید کند.

 

 

 عبایی

 یکی از گیاهان زیبا و مقاوم آپارتمانی آسپیدیسترالوریدا یا عبایی است. عبایی گیاهی است که منشاء آن ژاپن است و از ساقه های زیرزمینی و زنبقی مانند آن برگ های درشت نوک تیز با الیاف مقاوم به رنگ سبز تیره می روید، چنانکه به نظر می رسد این برگ ها از زیر خاک روییده اند.

نوع خاص این گیاه معروف به واریگاتاست که دارای برگ های متنوع سبز و سفید در هم که ظریف تر از نوع اصلی است. گل های بنفش و گردی که از این گیاه گاهی اوقات در سطح خاک گلدان به چشم می خورد جنبه تزئینی ندارد. این گیاه دارای مقاومتی استثنایی است به طوری که با تمامی شرایط سازگار بوده و حتی در مناسب ترین موقعیت ها از لحاظ نور و حرارت باقی می ماند و فقط خواهان خاک خوب باغچه ای است و کافی است گاهگاهی به آن آب بدهید.

 

 

 

 سیسوس

یکی از بهترین گیاهان آپارتمانی که به شکل سبز و رونده رشد و نمو می کند سیسوس کپن سین است که به فارسی به آن سیسوس می گویند.
این گیاه از تیره های مجاور تاک ها و چسبک ها ست که در مقابل نور ملایم آپارتمان مقاومت دارند و آنها را گاه برای آویز و گاه برای تزئین سبدهای گل به کار می برند از انواع این گیاه، سیسوس برگ درشت یا سیسوس کپن سین و سیسوس برگ ریز و سیسوس رومی است. سیسوس برگ درشت نسبت به رطوبت حساس است و روزانه یکی، دو بار باید با آب روی آن اسپری شود.
این گیاه رشد نسبتا سریعی دارد و در برابر شرایط نامساعد محیطی گاهی اوقات دچار ریزش برگ می شود. سیسوس برگ ریز مقاوم تر از سیسوس برگ درشت است و بهتر در آپارتمان نگهداری می شود.
خاک مناسب برای رشد آنها مخلوطی از خاک چمن یا خاک باغچه و خاک برگ است. برای اینکه این گیاه رشد خوبی داشته باشد، باید آبیاری منظم باشد و نباید در آب دادن زیاده روی کرد. سیسوس گیاه قانعی است و با محیط راهروها و اتاق های گرم نیز سازگاری نشان می دهد و تکثیر آن به وسیله قلمه های سبز ساقه در داخل ماسه انجام می شود.

 

 

کلیویا

 کلیویا یا خورشیدی گیاه دیگری از خانواده آماری لیداسر است که برگ های شبیه به گیاه آماریس دارد با این تفاوت که رنگ برگ ها در کلیویا کمی تیره تر و رگبرگ ها برجسته تر به نظر می رسند و برخلاف آمارالیس تمام دوره رشدی خود را در گلخانه به سر می برد و گیاهی با ارزش اقتصادی است.
زادگاه این گیاه، آفریقای جنوبی است، ساقه ندارد و برگ هایش نوارمانند و غلافی است و به شکل بادبزن قرار می گیرد و رنگ آن سبزتیره است و گل هایش به صورت دسته های ۱۵ تا ۲۰ تایی به شکل یک چتر، نوک یک شاخه صاف و نیزه مانند می روید. گل ها به رنگ قرمز پرتقالی است. اصلاح نژاد این گل سبب شده است تا برگ های آن درشت تر و رنگ برگ های آن تغییر کند. کلیویا گیاهی است پراستقامت که بین ماه های بهمن و فروردین گل می دهد.

از معایب این گل نامنظم بودن فصل گل و نامرغوب بودن برگ های آن است. این گل در زمستان به هوای معتدل نیاز دارد و بهتر است آن را در بالکن ها و راهروهای سقف دار نگهداری کنید. اما در تابستان می توانید آن را بیرون پنجره بگذارید. این گل در سه سالگی شروع به گل دادن می کند و گل هایش بادوام است خاک مناسب برای رشد آن خاک باغچه ای همراه با خاک برگ و موقع تغییر گلدان آن ماه های فروردین و اردیبهشت است.

فراموش نکنید که لازم نیست هر سال گلدان را تغییر دهید، فقط کافی است خاک قسمت روی گلدان را بدون اینکه به ریشه های گوشتی و متورم آن صدمه بزند تعویض کنید. این گیاه در موقع رویش نیاز به آب فراوان دارد. اما از آغاز مهرماه باید به تدریج از میزان آب دهی گل کم شود.

 

 

کلس هیبرید

کلس هیبرید یا حسن یوسف یکی از گل های زیبای آپارتمانی است که در رنگ های زیبا و شادی یافت می شود. این کلس های دورگه را اصولا از نوعی به نام کلس بلومئی که زادگاهش جاده است به دست می آورند.
این گیاه از جمله گیاهان فصلی محسوب می شود که ساقه های آن چهارگوش و برگ هایشان با تنوعاتی از رنگ های سبز مایل به زرد، زرد طلایی، قرمز یا ارغوانی مایل به سیاه مشاهده می شود و جاذبه های تزئینی آنها در زیبایی برگ های درخشان شان نهفته است. آنها را می توانید هم در باغچه ها و هم در گلدان ها بکارید.
مرحله نخست برای تکثیر این گیاه قلمه زدن است که نهال های جوانی با قد و قیافه یکسان تهیه می کنند. راه دیگر تکثیر آن کاشتن بذر است که هم جالب تر است و هم گیاهانی قوی تر با برگ های درشت و رنگ های متنوع به وجود می آید. بذر های این گیاه را ابتدا در یک خاک سبک بکارید و سپس نهال های جوان را به خاکی مغذی تر که بیشتر حاوی خاک مرغوب باغچه ای است منتقل کنید.
در درجه حرارت بالا، آب دادن فراوان و تغذیه آنها با کود محلول سبب رویش عالی و درخشندگی رنگ های گیاه خواهد شد. جای روشن ولی نه در معرض تابش مستقیم خورشید مناسب ترین محل برای آنهاست. گل این گیاه بی ارزش است و به محض پیر شدن باید چیده شود.

 

 

یاس فرنگی

یاس فرنگی گیاهی است بالارونده و زیبا مناسب برای داخل ساختمان ولی خوب چون زیاد قد می‌كشد، بهتر است توسط یك شبكه سیمی شاخه‌هایش در فضایی محدود مهار شود.در غیر این‌صورت بعد از مدتی باید شاخه‌های آن را هرس كرد و یا گیاه به گلدان بزرگتری منتقل شود. زیبایی و عطر گل‌های سفید یاس فرنگی تمام تابستان فضای خانه را روح می‌بخشد. این گیاه به آب فراوان نیاز دارد و بهترین تركیب خاك برایش مخلوطی از خاك رس، ماسه، خاك برگ و كود حیوانی پوسیده (به نسبت مساوی) است و البته گهگاه نیز مقداری كود مایع برای آن خوب است. گلدان یاس فرنگی را باید در محلی كه نور كافی داشته باشد و نه در معرض آفتاب مستقیم قرار داد.

یاس فرنگی را زمستان‌ها باید در جای خنكی كه حرارت آن كمتر از ۱۲درجه سانتی‌گراد نباشد نگه‌داشت و آب كمتری به آن داد. حرارت بالا در زمستان شرایطی فراهم می كند كه گیاه مورد حمله آفاتی مانند شته و شپشك قرار گیرد. تكثیر یاس فرنگی به روش قلمه‌زدن ساقه‌های چوبی سال قبل (دوساله) در خاكی كه حدود ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد گرما داشته باشد انجام می‌گیرد. در چنین شرایطی ریشه كردن قلمه‌ها حدود شش هفته طول می‌كشد.

 

 

 سرخس

 یکی از گیاهان زیبای آپارتمانی که جنبه زینتی دارد سرخس است این فوژر آمریکایی استوایی را باید یکی از جالب ترین گیاهان دانست. برگ های دراز و هلالی شکل آن از قلب گیاه می روید و با حالت پرمانند و انبوه خود چه در باغچه و یا روی میز کنسول ها و کنار مجسمه ها جنبه تزئینی بسیار زیبایی دارد.

از ریشه آن شاخه های رونده ای منتشر می شود که در محل گره های خود ریشه دوانده و موجب ازدیاد آن می شود. این گیاه دارای استعداد جهش و رشد است و دارای گونه های متفاوتی هست مانند «روز دیتی پلومز» که نوک برگچه های آن کنگره دار است یا «تیری جونیز» که برگ هایش نوسان دار است و برگ هایش تا حدی خم می شود این گیاه برای تزئین داخل آپارتمان بسیار ایده آل است.

در زمستان نباید آنها را در نزدیکی رادیاتورها قرار داد زیرا گیاه پژمرده و خراب می شود. خاک گلدان شما باید شامل خاکبرگ، خاک چوب و در صورت امکان مقداری خاک چمن باشد و حرارتی که برای رشد آن نیاز است برابر ۱۵ درجه سانتیگراد و مختصری رطوبت هوا است. آب فراوان از جمله نیازهای آن است برای تکثیر این گیاه انبوه برگ های آن را قسمت کنید و یا از شاخه های رونده و ریشه دار آن می توانید استفاده کنید.

 

 

 

شیپوری

یکی از گیاهان زیبا و تزئینی که می توانید برای مدت محدودی در آپارتمان و به ویژه بالکن های سرپوشیده و راهروهای شیشه شده نگهداری کنید زانترشیا یا شیپوری سفید است. این گیاه از خانواده آداسه هاست و به نام های ریشاردیا، کالا و آروم نیز نامیده می شود. شیپورک ها معروف خاص و عام است و در تهیه دسته گل مورد استفاده بسیاری از گلفروشان قرار می گیرد.

آروم دارای برگ های درشت و نوک تیز به رنگ سبز پررنگ و گل های کم اهمیت آن به دور خوشه ای جمع شده و پایه آن را کاسبرگ بزرگ و ضخیمی به رنگ سفید ناب و به شکل قیف مانند به نام اسپات در بر گرفته است که بخش زینتی گیاه را تشکیل می دهد.

منشا این گیاه آفریقای جنوبی است. ریشه های زنبقی مانند این گیاه را در ماه های شهریور و مهر به صورت هر ۲ یا ۳ سرشاخه در یک گلدان ۱۸ سانتیمتری می کارند و آن را با خاکی مغذی شامل قسمت های مساوی از خاک باغچه و پهن چرب پر می کنند و سپس گلدان ها را در جایی نسبتا گرم می گذارند. آروم هایی که در چنین محلی و در معرض آفتاب قرار می گیرند تا حدود ۶۰ الی ۸۰ سانتیمتر رشد می کنند.

توجه داشته باشید کمبود نور موجب پلاسیدگی برگ ها و خم شدن آنها می شود. از زمان آغاز رویش فعال گیاه، باید مرتب به آن آب داد. فصل گل دادن این گیاه سرتاسر زمستان است. در اواخر اردیبهشت ماه برگ های آروم ها که در گلدان کاشته شده است، شروع به زردشدن کرده و ناگهان می افتند و از این هنگام به بعد یعنی تا اواخر تابستان و رسیدن موعد مجدد رویش زمستانی باید گلدان ها را خشک نگه داشت.

آروم ها را می توان به خوبی در یک گلخانه سرد یا یک بالکن سرپوشیده که مختصری گرم باشد نگهداری کرد، اما در چنین شرایطی گل های آن دیرتر و در حدود بهار به دست خواهد آمد.

 

 

 لیلیوم

 

یکی از گیاهان زیبای آپارتمانی لیلیوم یا زنبق رشتی است که از خانواده لیلیانه و سونی هاست.مدت هاست که سوسن ها را برای استفاده در آپارتمان پرورش می دهند، اما با پیدایش سوسن های هیبدید آمریکایی که واریته های آنها دارای گل های فراوان و رنگ های زیباست این امر بیشتر متداول شده است.
واریته ای از این گیاه به نام هارضی را می توانید به آسانی در گلدان خود بکارید به اینگونه که چندین پیاز را در ظرفی به گنجایش ۲ تا ۳ لیتر جای دهید و پس از آنکه ساقه آنها به ۶۰ تا ۸۰ سانتیمتر رسید نوک هر ساقه، با تعداد ۶ تا ۸ گل درشت کاملا باز به رنگ نارنجی زیبا آراسته می شود.پیازهای این گیاه را می توانید در فروردین ماه در ظرف های بزرگی که کاملا زهکشی شده و ته آن را بستری از شن به قطر ۲ سانتیمتر پوشانده بکارید.
به این صورت که ابتدا ظرف را تا نیمه از خاک مناسب پر کنید و پیازها را روی آن قرار دهید سپس بقیه ظرف را با خاک پر کرده و به صورت توده یا پشته ای در آورید. این خاک باید حاوی دو حجم خاک باغچه شن دار و در حجم تورب و یک حجم ریگ درشت باشد. آنگاه آنقدر آب بدهید که دیگر جذب نشود در این موقع باید گلدان ها را در یک زیرزمینی تاریک که حرارت آن از ۱۰ درجه سانتیگراد تجاوز نمی کند بچینید و هنگامی که جوانه های گیاه به ۷ تا ۸ سانتیمتر رسید سوسن ها را به محلی که دارای حرارت معتدلی باشد منتقل کنید اگر آنها را در نزدیکی پنجره ای بگذارید بزودی ساقه ها رشد کرده و گل ها ظاهر می شوند گلدان هایی که در اواسط اسفندماه به این روش آماده می شوند.
در اواخر اردیبهشت گل می دهند و آنهایی که در اوایل فروردین تهیه می شوند، در آخرین روزهای خردادماه گل خواهد داد. آب دادن به آنها باید پی در پی اما به مقدار کم صورت گیرد تا خاک گلدان را آب نبرد.

 

 

 بنفشه آفریقائی

رنگ‌های متنوع این گل، آن را به یک گیاه محبوب و رایج برای نگهداری در منزل تبدیل کرده است. می‌توان آن را در پشت پنجره یا زیر نور فلورسنت پرورش داد.




  بهترین اقلیم کاشت
نور متوسط تا زیاد را می‌پسندد چنانچه نور طبیعی یا کافی نیست باید از نور فلورسنت استفاده کرد. شرایط گرم یا دمای ثابت ۱۸ درجه سانتی‌گراد برای گیاه مناسب نیست. آبیاری باید با دقت انجام شود و از ریختن آب روی برگ‌ها خودداری کرد و باید اجازه داد تا خاک در بین دو آبیاری کاملاً خشک شود.



نکات پرورشی
گیاه را باید در بستر خاکی و در یک گلدان کم‌عمق کشت کرد و هر سال گلدان آن را تعویض کرد. در بهار و تابستان هر دو هفته یکبار باید گیاهان را با محلول غذائی بنفشه آفریقائی به میزان یک‌چهارم غلظت تغذیه کرده و همچنین می‌توان در هنگام تعویض گلدان‌ها، از کود پوسیده نیز استفاده نمود. گرد و خاک موجود در روی برگ‌ها را با یک پرس نرم پاک کنید.



کاربرد در فضای سبز
بیشتر برای داخل آپارتمان‌ها مناسب است.

 

 

 بنفشه

 این گیاه به‌نام بنفشه انگلیسی هم معروف است و کشت و کار آن بسیار متداول است. ساقه‌های خزنده گیاه به‌راحتی ریشه‌دار شده و گیاه جدید تولید می‌کند و به این طریق گسترش می‌یابد.



 بهترین اقلیم کاشت
به خاک مرطوب، زهکش شده غنی و خنک نیازمند است. آفتاب کاملاً تا متوسط را می‌پسندد ولی در نواحی گرم به سایه کامل نیز مقاوم است.



ارتفاع و گستردگی
ارتفاع آن حدود ۲۰-۵/۱۲ سانتی‌متر و گستردگی آن به ۶۰ سانتی‌متر می‌رسد.



 رنگ گل و فصل گلدهی
گل‌های معطر ۵ گلبرگی و به رنگ بنفش تیره بوده و در اوایل بهار بر روی برگ‌های توده‌ای قلبی شکل که ۵/۷ سانتی‌متر طول دارند ظاهر می‌شوند.



نکات پرورشی
بین گیاهان باید ۳۰ سانتی‌متر فاصله باشند. چنانچه گیاهان پیر شده باشند می‌توان واکاری نمود.



 آفات و بیماری‌ها
کنه تار عنکبوتی می‌تواند به گیاه خسارت بزند و باعث زرد و قهوه‌ای شدن برگ‌ها شود.



 کاربرد در فضای سبز
این گیاه را می‌توان در زیر درختان، درختچه‌ها، در باغ‌هائی که دارای ترکیب وحشی گیاهان هستند و یا باغ‌های صخره‌ای به‌عنوان یک گیاه پوششی معطر استفاده نمود.



 کولیتوارها
Royal Robe :گل‌های ارغوانی با چشم سفید که بلندی ساقه‌اش به ۲۰ سانتی‌متر می‌رسد.
White Czar :گل‌های سفید با رگه‌های صورتی که بلندی ساقه‌اش به ۱۵ سانتی‌متر می‌رسد.
سایر کولیتوارها به رنگ‌های سفید، صورتی، ارغوانی و آبی هستند.

گیس سفید

یکی از گیاهان زیبای آپارتمانی سفالرس سینیس گیس سفید یا پیرانه سر است. اینها صفاتی است که بسیار برازنده این گیاه که رشد بسیار کندی هم دارد، است.
این گیاه به ندرت قبل از رسیدن به ارتفاع ۶ متر گل می دهد بنابراین آن را بیشتر به خاطر موهای بلندی که از هاله هایش آویزان می شود و بر فراز هر ساقه پوششی پشمی و سفید و درخشان شبیه به کلاه گیس ایجاد می کند، می کارند. گیس سفید در زمستان تابع رژیم خشک یا تقریبا خشک است و در تابستان باید به اعتدال آب داده شود. شما باید این گیاه را یک زهکشی کامل بکنید تا بتوانید آب زیادی داخل خاک را تخلیه کنید چون این کار برای گیاه ضروریست. این گیاه نیاز به اشعه مستقیم خورشید دارد چون در سرزمین اصلی خود مکزیک از این نیاز بهره مند بوده است.

 

 

 

 یوکا

یوکا گیاهی است با برگ های کشیده و با نوک تیز و خنجری به رنگ سبز. این گیاه زیبا دو گونه دارد. در یک نوع آن فاصله برگ ها زیادتر است و گل نمی دهد و بیشتر در آپارتمان استفاده می شود، نوع دیگرآن فاصله برگ کمتر است و گل های آن به شکل زنگوله واژگون و سفید و کرم برای که کشت در باغچه مناسب تر است.

اما می توانید هر دو گونه را هم در باغچه و هم در آپارتمان نگهداری کنید. به دلیل مقاوم بودن این گیاه در شرایط نامساعد نور، دما و هوا می توانید در اتاق یا خارج از خانه از آن نگهداری کنید. این گیاه زیبا به نور کافی احتیاج دارد و در سایه فاصله برگ های آن زیاد می شود و حالت نامناسبی پیدا می کند. درجه حرارت مطلوب گیاه در زمستان ۱۰ تا ۱۶ درجه سانتیگراد است. تکثیر این گیاه در بهار با جدا کردن پاجوش ها از گیاه صورت می گیرند. نوع دیگر آن کاشتن قلمه در شن است. اگر جوانه انتهایی گیاه را ببرید، پس از مدتی در قسمت جوانه انتهایی دو یا سه شاخه می شود که از آنها می توانید برای قلمه زدن استفاده کنید.

 

 

دیفن باخیا

 دیفن باخیا گیاهی است از خانواده آراسه (Arasees) با تقریبا در حدود ۳۰ گونه و تعداد زیادی واریته های گوناگون . این گیاهان دائمی همیشه سبز، بومی آمریکای جنوبی بوده و به خاطر برگ های زیبایش کاشته می شود و برای گلخانه ها و آپارتمان های شوفاژدار و یا در مکان هایی که درجه حرارت زمستان به اندازه کافی باشد، مناسب است. گونه های مختلف این گیاهان تقریبا دارای نیازهای مشابهی از نظر آب و هوا و رطوبت است.

برگ ها تقریبا بیضی کشیده با نوک تیز و در روی ساقه به طور مارپیچ به وجود می آیند. رنگ برگ ها معمولا سبز تیره و دارای نقاط یا لکه های سفید کرم رنگی در دو طرف رگبرگ اصلی است. تقریبا حاشیه برگ ها سبز است. اندازه برگ ها بر حسب گونه متغیر بوده و در بعضی از گونه ها به اندازه های نسبتا بزرگی (۵۰ سانتیمتر) می رسد . با وجودی که گیاه همیشه سبز است، عمر برگ ها کوتاه بوده و به تدریج می ریزند .
این گیاه در گلدان به ندرت گل می کند. گل های آن قابل توجه نیست و بهتر است با چاقوی تیزی بریده شوند تا نیروی گیاه بیهوده به هدر نرود . اگر گیاه امکان رشد داشته باشد بلندی آن به دو متر و نیم نیز می رسد و تنه آن هنگامی که برگ ها ریخته اند، بندبند و یا حلقه ای شبیه پیچ چوب پنبه بازکن است ساقه آن محکم و تو پر است. شیره گیاهان این جنس سمی است و باید از تماس آن با چشم و دهان اجتناب کرد. بلعیدن شیره تلخ این گیاه باعث ورم بافت های ظریف گلو شده به حدی که قوه گویائی را فلج می کند.

 

فیکوس

 

 فیکوس یکی از قدیمی ترین و محبوب ترین گیاهان خانگی و زادگاهش در هند و مالزی است. در هوای آزاد ارتفاع این گیاه به بیش از ۲۵ متر می رسد و در شرایط عادی به خوبی رشد می کند حتی ریشه های هوایی می دهد. برگ های این گیاه پهن و براق و چرمی با نوک تیز به صورت متناوب در طول ساقه می رویند. هنگامی که برگ های پیر آن شروع به ریختن می کند، گیاه بدمنظره می شود در این حالت آن را از نزدیک سطح خاک قطع کنید تا گیاه دوباره جوان شود. این گیاه به نور کامل اما نه نور مستقیم خورشید نیاز دارد و نمی تواند در سایه رشد مطلوبی داشته باشد.

چون این گیاه نسبت به خشکی مقاوم است در نتیجه آب زیاد از حد به گیاه آسیب می رساند. در آبیاری اجازه دهید سطح خاک در بین دو آبیاری کاملا خشک شود. در تابستان هفته ای دو بار و در زمستان هفته ای یک بار آبیاری کافی است. بهترین خاک برای رشد این گیاه مخلوطی از برگ پوسیده و کود حیوانی و خاک رس است. تکثیر این گیاه به صورت قلمه است. توجه داشته باشید که گلدان گیاه مریض را هرگز عوض نکنید چون باعث از بین رفتن گیاه می شود.

 

 

رز مینیاتور

رزهای مینیاتور مانند رزهای معمولی از خانواده گل سرخیان و شامل درختچه های کوچک با برگ های ریزان و تقریبا بدون خار هستند. برگ های کوچک و مرکب آنها از پنج یا هفت برگچه بیضی شکل و دندانه دار تشکیل شده است.
گل های آن به صورت تکی یا جفت از غنچه های خوش فرم شکفته و باز می شوند.نیازهای رزهای مینیاتور، مانند رزهای معمولی است که شامل خاک حاصلخیز، آفتاب کافی، زهکشی خوب، هرسً منظم سبک و بالاخره محافظت در مقابل آفات آن به ویژه «کنه، شته ن سفیدک رز» است.
رزهای مینیاتور را می توان در گلدان های پلاستیکی که دارای منافذ زیادی برای رد کردن آب هستند کاشت و به درون آپارتمان منتقل نمود و از آنها گلدانی با آرایش ۱۲ - ۱۰ سانتیمتر برای پشت پنجره اتاق ترتیب داد. تعویض گلدان ها به طور سالیانه در ماه های اسفند یا فروردین انجام می گیرد.در بهار می توان گلدان را برای مدتی به داخل ساختمان آورد . چنانچه این مدت طولانی شود و نور به اندازه کافی نباشد، ممکن است جوانه ها پوک شده و چروک خورده و منجر به ریزش برگ ها شود.

 

 گل ادونتوگلوسم

 ادونتوگلوسم از خانواده ارکیده ها است که بلندی گیاه در انواع آن به ۲۵ تا ۷۵ سانتیمتر می رسد. این نوع به عنوان مقاوم ترین نوع ارکیده جهت نگهداری در منزل شناخته شده است زیرا استقامت قابل توجهی در برابر خشکی هوا از خود نشان می دهد.
مناسب ترین محل برای نگهداری آن پنجره های رو به مشرق است تا از آفتاب صبحگاهی بهره مند شود. در پایان فصل گل دهی (پاییز) از میزان آب تا حد قابل ملاحظه ای باید کاست. در این هنگام حرارت می تواند تا ۸ درجه سانتیگراد پایین بیاید.لازم است در بهار آن را به گلدانی حاوی دو قسمت ریشه خرد شده سرخس، یک قسمت پیت و یک قسمت خاک برگ پوسیده منتقل نمایند. ضرورت دارد در کف گلدان لایه ضخیمی از سنگ ریزه یا شکسته های گلدان قرار داد تا به هیچ وجه آب در ته گلدان باقی نماند.
با شروع رشد گیاه مجدد آزادانه به آن آب داده شود و گاه همراه آب کود مایع اضافه نمایند. بهتر است روی نخستین جوانه ها تا مدتی آب بپاشند. همیشه از آب خالص یا آب باران استفاده شود، زیرا آب های دارای گچ یا آهک برای این گیاه بسیار زیان آور است.زیاد کردن این گیاه به وسیله تقسیم ریزوم آن (ساقه ضخیم زیرزمینی) صورت می گیرد.

 

 

شمعدانی

 

 یکی از گل های زیبای آپارتمانی که در رنگ های شاد و زیبا وجود دارد شمعدانی است، چنانکه می دانیم گیاهان معروف به ژرانیوم باغچه ای و ژرانیوم پیچ، واریته هایی از پلارگنیوم است. این گیاهان زیبا شاخ و برگ های انبوه کروی شکل و کرکداری دارند و گل های آنها درشت و به رنگ های سفید و قرمز یا بنفش است که معمولا در قسمت زیرین گلبرگ ها لکه های تیره رنگی دیده

  می شود.

این گیاهان بر حسب تاریخ تهیه قلمه آنها از آغاز فروردین تا پایان مردادماه به گل می نشیند و ازجمله گیاهان گلخانه های سرد است. سازگاری آنها بسیار خوب است و در زمستان باید در کنار پنجره و در حرارتی حداکثر ۱۲ درجه سانتیگراد قرار گیرد. خاک مناسب برا ی آنها مخلوطی از خاک باغچه ای شن دار همراه با مختصری خاکبرگ و تورب پوسیده است. در فصل بهار و اوایل تابستان به آب زیاد نیاز دارد و در همین هنگام است که دادن چندبار کود محلول بدان نیز بسیار مناسب خواهد بود.

 



تاريخ : چهارشنبه سی و یکم شهریور 1389 | 14:48 | نویسنده : قاسم |
کنترل شرايط محيطي گلخانه هاي پرورش گل و گياه

همان طور که بسياري از گلخانه داران محترم و هم چنين متخصصان و مسئولين در حيطه پرورش گياهان گلخانه اي اعم از تزئيني، داروئي، خوراکي و ... مي دانند کمبود رطوبت و دماي بالاي هوا در فصل هاي گرم سال معمولا براي بسياري از پرورش دهندگان گل و گياه مشکل ساز بوده و موجبات افت محصول توليدي و در نتيجه سود اقتصادي پايين را سبب مي شود به عنوان مثال در مورد گياه تزييني گل رز که کاربرد فراواني داشته و در اشکال، رنگ ها و نژادهاي مختلف در کشور ما توليد و به فروش مي رود، دماي بالا و رطوبت پايين موجب افزايش تبخير سطحي از سطح برگ ها و گلبرگ هاي گياه مي شود و در نتيجه گياه را مجبور به سوخت و ساز و جذب مقادير بيشتري از آب به منظور جبران اين کمبود آب مي نمايد که اين موضوع به خودي خود باعث افت تغذيه و آبرساني به شاخه هاي گل توليدي مي شود که نتيجه اين موضوع رشد کندتر غنچه گل و هم چنين کم شدن تعداد گلبرگ هاي موجود در هر شاخ گل شده و موجب کوچک شدن و تنکي شاخه گل را فراهم مي آورد. راه حل اين موضوع نيز تنها و تنها خنک سازي و رطوبت زني محيط داخل گلخانه به هر روش ممکن مي باشد اعم از احداث گلخانه در مناطق خنک و نسبتا مرطوب و استفاده از اين هواي خنک و مرطوب جهت تهويه گلخانه با استفاده از فن ها ي قوي و هم چنين پنجره هاي سقفي يا استفاده از سيستم هاي خنک کننده فن و پد مرسوم و يا سيستم هاي خنک کنده و رطوبت زن جديد که اصطلاحا مه پاش يا مه ساز ناميده مي شود. البته دو روش اول مشکلات خاص خود را دارا مي باشد در مورد اول يعني تهويه گلخانه با هواي خنک بيرون به علت بار سرمايشي بسيار بالاي ناشي از تابش خورشيد در گلخانه تهويه گلخانه با هواي تازه بيرون به تنهايي قادر به جوابگويي بار سرمايشي مورد نياز نبوده و گلخانه گرم مي شود و علاوه بر آن به علت اين که معمولا رطوبت هواي تازه بيرون از رطوبت مورد نياز گياهان پايين تر است باعث خشکي هواي گلخانه و بروز مشکلات ديگري مي شود. در مورد دوم نيز که غالبا در کشور ما به منظور خنک سازي گلخانه به کار مي رود نيز مشکلاتي چون عدم کارايي لازم در صورت طراحي و اجراي غلط و يا عدم هماهنگي بين ظرفيت فن و پد مورد استفاده که در اکثر موارد اتفاق افتاده و موجبات عدم کارکرد مناسب علي رغم صرف هزينه کلان فراهم مي نمايد و علاوه بر اين به علت خراب شدن تدريجي اکثريت پدهاي استفاده شده در اين سيستم هر چند سال يکبار کل پد مورد استفاده در گلخانه بايد تعويض گردد که هزينه بالايي را براي گلخانه دار به همراه دارد. ولي در مورد سيستم هاي مه پاش بايد گفت که سيستم هاي مه پاش ارائه شده توسط شرکت بهبود گستر يزد شرايط محيطي ايده آلي را براي رشد و پرورش گياهان در تمامي طول سال چه براي گلخانه هايي با سيستم تهويه طبيعي و يا تهويه اجباري( با استفاده از فن هاي مکشي) فراهم مي آورند. مزاياي عمده اين سيستم ها براي استفاده در داخل گلخانه به شرح زير مي باشد:


1- اين سيستم ها شريط محيطي يکنواختي را در کل فضا و در تمامي ساعات روز به وجود مي آورند و با استفاده از کنترلرهاي اتوماتيک ديگر نيازي به کنترل دستي و تکيه بر تشخيص نيروي انساني جهت کنترل شرايط محيطي نمي باشد که در نتيجه باعث رشد و پرورش گياهان به صورت يکنواخت و بسيار مناسب شده و هم چنين از خطاهاي انساني که در گاهي مواقع موجبات خسارات جبران ناپذيري را فراهم مي آورد جلوگيري مي نمايند.
2- تکنولوژي بسيار پيشرفته به کار گرفته شده در سيستم هاي مه پاش شرکت بهبود گستر يزد قادر به توليد ذرات آب  با اندازه  تقريبي بين 3 تا 20 ميکرون(بسته با نازل مورد استفاده) مي باشد که اين ذرات به سرعت در هوا تبخير شده و موجب خنکي و مرطوب شدن هوا مي گردد، لذا در نتيجه اين عمل سطح رطوبت و دماي کنترل شده اي در داخل فضاي گلخانه به وجود مي آيد که از بسياري از آفات و بيماري ها وخشکي گياه جلوگيري نموده و موجب رشد و رويش مداوم و محصول دهي گياه مي گردد.
3- مزيت عمده اي که اين سيستم ها نسبت به سيستم هاي مرسوم ديگر دارا هستند انعطاف پذيري بسيار بالاي آن هاست بدين معني که افزايش و يا کاهش ظرفيت سرمايشي و رطوبت زني آن ها و يا افزايش فضاي مورد عمل آن ها به راحتي امکان پذير بوده و هم چنين نياز به هيچ گونه تغيير ساختماني و کلي در محيط گلخانه براي نصب ندارند و هم چنين مي توانند با تاسيسات ديگر موجود در گلخانه هم چون سيستم هاي تهويه، فن ها، هيترها و... به صورت هم زمان عمل نموده و شرايط کاملا مطلوبي را در داخل فضاي گلخانه به وجود آورند.
4- مزيت ديگر ي که در اين سيستم قابل اجرا مي باشد اين است که با استفاده از نازل هاي مخصوص سراميکي امکان سم پاشي و ضد عفوني کل فضاي گلخانه به صورت هم زمان و بدون استفاده از نيروي انساني و هم چنين سم پاش هاي مرسوم که در صد زيادي از سم استفاده شده را به خاطر توليد قطرات درشت محلول سم هدر مي دهند وجود دارد و در واقع اين سيستم همانند سم پاش هاي فوگر ولي با مزيت هم زماني و يکنواختي سم پاشي در کل فضا اقدام به سم پاشي محيط مي نمايد.
5- اين سيستم جهت اطمينان خاطر خريداران محترم توسط متخصصين شرکت به صورت مجزا براي هر نوع گلخانه و هر نوع گياه کاشته شده و تحت هر شرايط آب و هوايي و با توجه به نياز و خواست مصرف کننده طراحي شده و اجرا مي گردد تا شرايط دلخواه مصرف کننده تا حد امکان فراهم شده و رضايت خاطر خريداران محترم فراهم گردد. علاوه بر موارد فوق سيستم ارائه شده توسط اين شرکت در مقايسه با سيستم هاي خارجي موجود و يا فن وپد مرسوم که اکثرا به صورت غير مهندسي طراحي و نصب شده و کارايي لازم را ندارند کاملا مقرون به صرفه بوده و نياز مصرف کننده را به صورت کامل برآورده مي نمايد.


تاريخ : شنبه بیست و سوم مرداد 1389 | 12:53 | نویسنده : قاسم |


تاريخ : چهارشنبه بیستم مرداد 1389 | 10:48 | نویسنده : قاسم |

عناصر غذايي مورد نياز گياهان به سه دسته تقسيم ميشوند:

  • عناصر مضر يا غير ضروري گياه(Non-essential Elements)
  • عناصر مفيد براي گياه (Beneficial Elements )
  • عناصر لازم يا ضروري براي گياه (Essential Elements)

 

عناصر مضر, عناصري هستند كه براي رشد و نمو گياهان زيان آورند و حتي در برخي موارد, غلظتهاي كم اين عناصر ميتوانند موجب كاهش قابل توجهي در عملكرد و رشد گياه گردد. از جمله اين عناصر ميتوان سرب, كادميم, جيوه و نيكل را نام برد.

عناصر مفيد عناصري هستند كه در صورتي كه در محيط به مقدار كافي موجود باشند, سبب بهبود رشد گياه و يا گياهان خاصي ميشود به عنوان مثال سديم براي چغندر قند, سيليس براي برنج و جو و تا حدي براي گوجه فرنگي و يا موليبدن و كبالت براي تثبيت بيولوژيكي نيتروژن توسط ريزوبيوم و جلبكهاي سبز و آبي خاصي مفيد ميباشند.

دسته سوم عناصر لازم يا ضروري هستند. آرنون و اسكات (1939) سه معيار را براي ضروري بودن يك عنصر عنوان نموده اند اين سه معيار عبارت است از:

·        گياه بدون آن عنصر قادر به تكميل چرخه حيات خود نباشد.

·        وظيفه آن عنصر توسط عنصر ديگري قابل انجام و جايگزيني نباشد.

·        عنصر مستقيماً در متابو ليسم و تغذيه گياه نقش داشته باشد.

بر اساس معيارهاي فوق تاكنون 16 عنصر براي رشد و نمو گياهان ضروري تشخيص داده شده است.

كربن, اكسيژن, ئيدروژن,نيتروژن, فسفر, پتاسيم, كلسيم, منيزيم, گوگرد, آهن , منگنز, روي, مس, بر, موليبدن و كلر شانزده عنصر ضروري مورد نياز گياهان هستند.



تاريخ : سه شنبه نوزدهم مرداد 1389 | 19:36 | نویسنده : قاسم |
کشت هایدرو پونیک
 
کلمه ی هایدرو پونیک از ترکیب دو کلمه یونانی هایدرو به معنای آب و پونوس به معنای کار و تلاش ساخته شده .این کلمه را اولین بار دکتر گریک استاد یکی از دانشگاههای کالیفرنیا به کار گرفت .
مزایای کشت هایدروپونیک:
 
1)      امکان پرورش گیاهان به روش هایدروپونیک در تمام نقاط وجود دارد .
2)      تراکم در واحد سطح کشت هایدروپونیک بالاست.
3)      کاهش میزان کار سنگین
4)      حفظ و نگهداری آب
5)      کاهش مشکلات ناشی از وجود آفات و بیماری ها
6)      ریشه کن کردن مشکل علف های هرز
7)      افزایش تولید محصول
8)      حفظ ونگهداری مواد غذایی
9)      کنترل شریط محیطی
10)   کنترل شیمیایی منطقه ی ریشه آسان است
11)   استقرار آسان تر گیاهان جدید
12)   آیش در برنامه ی تناوب کشت محصولات وجود ندارد .
 
و معایب این روش:
1) مشکل تهویه
2) عدم وجود خاصیت تامپونی
3) سرمایه گذاری زیاد اولیه
اکنون زمان آن رسیده که ما نیز با دیدی کارشناسانه به تمام عوامل راهی را انتخاب کنیم که در خور یک مهندس کشاورزی است.
و حالا یه روش جدید تر:
کشت ایروپونیک یا هوا کشت سیستمی است که محلول غذایی به صورت پاشش مستقیم و به شکل قطرات ریز (مه پاش) از طریق ریشه ی گیاه جذب می شود .در این روش هم باید عمل تهویه مورد تهویه قرار گیرد.


تاريخ : شنبه دوم مرداد 1389 | 8:57 | نویسنده : قاسم |
کشت هیدروپنیک

شیوهٔ کشت بدون خاک می‌باشد. در این نوع کشت متخصصان نیازهای غذایی گیاه را اندازه‌گیری کرده و به جای خاک با استفاده از آبی که به گیاه داده می‌شود با افزودن عناصر ماکرو و میکرو و نگهداشتن گیاه توسط مواد نگهدارنده بی اثرمانند پرلیت عملاً نیاز به خاک منتفی می‌شود.

از ظروف شیشه‌ای و یا فلزی که از تمام جهات محصورند و فقط در قسمت قرار گیری گیاه باز هستند استفاده می‌شود. کشت هیدروپونیک به صورت های گوناگونی اعمال می شود در ساده ترین و قدیمی ترین روش کشت هیدروپونیک گیاهان را در بسترهای از جنس کاه کشت می کرده و مواد غذایی را در اختیار گیاهان کشت شده دراین بسترها قرار می دهند. روش های جدید تری نیز بکار برده می شود مانند روش NFT که در آن مواد غذایی بصورت یک لایهٔ نازک در اختیار گیاه قرار میگیرد.



تاريخ : سه شنبه بیست و نهم تیر 1389 | 21:52 | نویسنده : قاسم |

   شرکت کشاورزی پایدار

 

 

راهنماي كاشت گياهان بدون استفاده از خاك - بخش سوم

احتياجات گياه
براي موفقيت در کشت هيدروپونيک بايد موارد زير را در نظر داشته باشيم

PH مناسب براي محلول غذايي
مقدار آب مورد نياز گياه
دما و نور مطلوب براي گياه
هواي تازه
پناهگاه و تکيه گاه
کنترل آفات و بيماريها
حل کردن مواد معدني مورد نياز گياه در آب(استفاده از محلول غذایی مناسب)

تغيير دادن PH:
اگر تشخيص داديد که PH بيش از اندازه  قليايي است مي توانيد خاصيت اسيدي آن را با افزودن اسيد سولفوريک يا پايين آورنده هاي PH افزايش دهيد.
اگر تشخيص داديد که PH بيش از اندازه اسيدي است مي توانيد خاصيت قليايي آن را با افزودن جوش شيرين يا بالا آورنده هاي PH افزايش دهيد.
هنگام تنظيم PH مهم است که مقادير را کم کم اضافه کنيم تا اينکه PH يکباره تغيير نکند و همچنين بدانيم که چه موقع به سطح PH مطلوب مي رسيم.
محدوده PH مناسب براي انواع محصولات باغي
لوبيا 5/8-6/2
کلم 6/3-6/5
خيار 5/7-6/2
بادمجان 5/7-5/9
کاهو 5/76/2
نخود 6/3-6/5
تربچه 5/8-6/2
گوجه 5/8-6
هندوانه 5/4-5/6
فلفل 5/8-6/2
توت فرنگي 5/8-6/2

PH مناسب:
PH محيط يا محلول غذايي براي رشد گياه بسيار مهم است. هر گياهي محدوده PH خاصي دارد که خارج شدن از اين محدوده باعث کم شدن رشد يا حتي مرگ گياه مي شود. PHکمتر از 5/4 يا بيشتر از 9 صدمات سختي به ريشه گياه وارد مي کند و اثرات زيان آوري روي رشد گياه دارد.
چنانچه سطح PH تغيير کند تاثير مستقيمي در دسترسي گياه به مواد غذايي مي گذارد. اکثر مواد مغذي در PH 6-7/5 در دسترس گياه مي باشند. وقتي که سطح PH خيلي زياد يا کم شود مواد مغذي در محلول قفل شده و از دسترس گياه خارج مي شوند.
شما بايد PH محلول غذايي را هنگام ترکيب و استفاده و نيز هر چند روز يکبار اندازه گيري کنيد و آن را در حد مطلوب نگهداري کنيد.
سه روش رايج براي آزمايش PH:
کاغذ تورنسل : کاغذ تورنسل را در محلول فروبرده و رنگ آن را با جدول PH ها مقايسه کنيد.
استفاده از کيت سنجش PH
قلم PH يا PH متر

هواي تازه :
گردش خوب هوا براي خنک سازي، گرم کردن، رساندن Co2 به گياه، خارج کردن گازهاي نامطلوب مانند اتيلن لازم و ضروري است. گياهان به گردش هواي کافي اطرافشان همچنين هواي مناسب اطراف قلمه و ريشه احتياج دارند. تهويه کم محيط باعث رشد قارچ هاي انگلي ، کپک و امراض گياهي مي شود. سيستم گردش شما بايد با سيستم هاي گرمايي ، خنک کننده و Co2 هماهنگ باشد تا به بيشترين بهره وري برسد. گلخانه هاي تجاري هيدروپونيک از فن هاي بزرگ براي گردش هوا و تهيه هواي تازه استفاده مي کنند.

دما:
درجه حرارت محيط وابسته به نوع محصول انتخابي براي کشت مي باشد. دماي اکثر محصولات رايج باغي از قبيل :گوجه، خيار، کاهو، لوبيا و نخود در روز 25 و هنگام شب 17 درجه سانتي گراد باشد. سبزي هاي زمستاني از قبيل کلم و گل کلم بايد در دماي خنکي نگهداري شوند.
گرماي بخش ريشه براي توليد بهينه اهميت خاصي دارد. براي اکثر محصولات باغي دماي 22 درجه دماي مطلوبي مي باشد.

نور:
گياهان به منبع انرژي پايدار احتياج دارند که اين انرژي را از نور دريافت مي کنند. در طبيعت گياه اين نور را از خورشيد دريافت مي کنند. در گلخانه ممکن است احتياج به افزودن نور مصنوعي جهت تامين نور کافي براي رشد گياه باشد. انواع مختلف نور مصنوعي وجود دارد که با تغيير در طيف نور ايجاد مي شود. قبل از توضيح در مورد نور مصنوعي چگونگي استفاده گياه از نور در مراحل رشد اهميت ويژه اي دارد.
فتوسنتز و تعرق دو فرايند مهم است که انرژي خود را از نور خورشيد دريافت مي کنند. در اين فرايندها مقدار زيادي از انرژي نور مصرف مي شود ولي فقط در فتوسنتز انرژي براي مصارف بعدي ذخيره مي شود.
بعضي از فرايندهاي تحت تاثير نور عبارتند از: جوانه زني، مراحل رشد و توليد رنگ دانه که مقدار کمي از انرژي نور را مصرف مي کنند. انرژي گرفته شده از نور خورشيد آب ديواره هاي سلولي را به بخار تبديل مي کند که اين کار باعث گردش آب در گياه مي شود.
طيف نور:
نور سفيد خورشيد با امواجي به ترتيب طول موج از نور قرمز تا نور بنفش ترکيب شده است. اين نوار رنگي طيف نوري قابل مشاهده را تشکيل مي دهد که از طولاني ترين شعاع عبارتند از: قرمز ، نارنجي، زرد، سبز، آبي، نيلي و بنفش
چشم ما قادر به ديدن  بعضي از طول موج ها نمي باشد. بيشتر طول موج هاي قرمز، آبي ، نيلي و بنفش در فتوسنتز  استفاده مي شوند.
نشانه هاي کمبود نور:
گياه به سمت منبع نور کشيده مي شود.
کشيدگي ساقه
وضع غير عادي گياه
ميوه هاي غير يکدست

اگر باغ هیدروپونیک شما در مسير نور خورشيد باشد گياه مقادير کافي از نور را دريافت کرده و طيف هاي مورد نياز خود را جذب مي کند.

طيف هاي نور  مورد استفاده در هر مرحله
طول موج قابل ديدن با چشم فتوسنتز جوانه زدن
مادون قرمز      
قرمز × × ×
نارنجي ×   ×
زرد ×   ×
سبز ×   ×
آبي × ×  
نيلي × ×  
بنفش × ×  
ماوراي بنفش      

نور مورد نياز:گياهان مختلف احتياجات نوري متفاوتي دارند.
نور مورد نياز انواع محصولات مختلف
محصول نور مورد نياز
لوبيا متوسط - شديد
چغندر کم
گل کلم متوسط - شديد
کلم متوسط - کم
هويج کم
خيار شديد
کاهو کم
خربزه - هندوانه شديد
نخود متوسط - شديد
فلفل شديد
تربچه کم
پياز متوسط - شديد
اسفناج کم
گوجه شديد

نور مصنوعي (قرار دادن لامپ):
لامپ مهتابي: لامپ مهتابي طيف رنگ وسيعي دارد  و در انواع مختلف در دسترس مي باشد.
لامپ متال هاليد: نور متال هاليد با طيف وسيع و نور آبي زياد براي رشد و نمو گياه مناسب است.
لامپ سديم ( high pressure sodium Ligth): داراي پايداري طولاني و طيف قوي زرد - قرمز است. تنها اشکال آن طيف آبي نه چندان قئي براي رشد گياه مي باشد. نور سديم انتخاب مناسبي براي گياهان گلدار است. ترکيب نور متال هاليد و سديم طيف نوري وسيعي را ارائه مي دهد و ما مي توانيم هر جا که نور طبيعي وجود ندارد  از آن استفاده کنيم.

  


 

کشت بدون خاک گلهاي آپارتماني و سبزيجات در منازل و

کشت بدون خاک گلهاي آپارتماني و سبزيجات در منازل  و محيط هاي اداري
(بخش دوم عمليات کشاورزي)

الف- نحوه کاشت: کاشت گياه به چند صورت بذر، غده، ريشه، نهال و قلمه صورت مي کيرد. براي اين منظور ابتدا محل بستر کشت را که از پرليت و يا ماسه و يا تواما پر شده با محلول غذايي بسيار رقيق و حتي با آب تنها کاملا خيس نموده آنگاه بذر را کاشته و روي آنها با همان مواد مصنوعي بستر 2 تا 3 سانتيمتر پوشانده مي شود. اگر قرار است غده، ريشه، نهال يا قلمه کاشته شود محل آنها را کمي گود کرده تا براحتي در جاي خود مستقر شود. آنگاه اطراف آن بميزان 2 تا 3 سانتيمتر از مواد مصنوعي بستر پر مي گردد. براي آبياري بذر و يا نهالهاي کاشته شده گلها مي توان چند روزي آنها را تا استقرار کامل با آب تنها آبياري نمود و همين شيوه را ميتوان براي کاشت بذر و نهال سبزيجات بکار بست، با اين تفاوت که با شروع رشد رويشي آنها بخصوص در مورد گياهان نور پسند بايستي آوند کشت را در محلي مستقر نمود که از نظر تابش نور مشکلي نداشته باشد و حداقل نور مورد نياز روزانه به گياهان کاشته شده بتابد يا از نور مصنوعي استفاده گردد. در صورتيکه براي اغلب گلهاي آپارتماني بعلت عدم نياز به نور مستقيم خورشيد آوند کشت را مي توان در سايه و هر نقطه مناسب از منزل نگهداري نمود.

براي تهيه انواع نشاء چون بصورت متراکم تهيه مي گردد لازم است مسير کاشت پيوسته و فواصل بين رديف هاي کشت نيز کوتاهتر باشد. همچنين بستر ها را مي توان بصورت ناوداني و به عرض و عمق 5 تا 10 سانتيمتر و طول دلخواه تهيه و فضاي آنها را از پشم سنگ مخصوص کشت هيدروپنيک پر نمود، آنگاه بذر کاري کرد.همچنين مي توان از مکعبهاي فشرده شده پشم سنگ استفاده نمود که در اين حالت در زمان انتقال نشاء مکعب ها همراه نشاء منتقل مي گردند.

اينگونه مکعبها کوچک قابل جايگذاري در بستر هاي کاشت اصلي مي باشند ولي از همين مکعب هاي پشم سنگ نوع بزرگتر و فشرده تر تهيه شده اند که اطراف و کف آنها با لفافهايي پوشيده شده و به عنوان بستر اصلي تا پايان رشد گياه به تنهايي باقي مي مانند.

ب- عمليات داشت:

1-تنظيم دور آبياري: براي جذب عناصر غذايي توسط گياه محيط ريشه بايستي هميشه مرطوب بوده و اين رطوبت با مواد غذايي مورد نياز گياه همراه باشد. در اينصورت جمع آب و مواد غذايي بصورت محلول غذايي تهيه شده و به محيط ريشه ها منتقل مي گردد. اينکه اين محلول غذايي در چه دفعاتي به محيط ريشه برسد بستگي به روش تهيه بستر دارد.

در سيستم N.F.T محيط ريشه خالي و اطراف آن را صرفا هوا فرا گرفته و محلول غذايي همراه با اکسيژن لازم به عمق 3 تا 5 ميليمتر بطور مرتب از ناحيه انتهاي ريشه ها عبور مي کند در اين روش چون نياز به جريان دائم محلول غذايي هست و مراقبت هاي مکرر و  هوا دهي ريشه ها ضروري مي باشد، براي استفاده در منازل مناسب نبوده توصيه نمي گردد. براي کاهش زمان آبياري و سر کشي ها و مراقبت هاي مکرر و اينکه بتوان آبياري را دوره اي کرد و بوسيله دستگاه فرمان سيستم محلول رساني را هوشمند نمود داخل بستر هاي کشت را از مواد مصنوعي (نگهدارنده) پر نموده و پس از کاشت گياه آبياري انجام مي گيرد، مواد مصنوعي محلولهاي غذايي را در خود جذب نمود و آنگاه بتدريج در اختيار ريشه قرار مي دهند. در نتيجه تا زمان وجود رطوبت در محيط ريشه نيازي به آبياري نمي باشد.

براي تنظيم دوره آبياري در اين روش ابتدا قبل از کاشت گياه محيط ريشه ها را کاملا مرطوب نمود، آنگاه دور آبياري بشرح زير تنظيم مي گردد:

       برنامه شبکه آبرساني را براي دو تا سه نوبت در روز و براي مدت يک تا سه نوبت در روز و براي مدت يک تا دو دقيقه به دستگاه فرمان  منتقل نموده تا زماني که بذور کاشته شده سبز گردد و يا نهالها و قلمه ها ريشه نمايد، آنگاه برنامه آبياري را مطابق با مراحل رشد گياه که نياز به محلول غذايي آن کم کم افزايش مي يابد بتدريج به 2 تا 5 دقيقه در هر نوبت افزايش داده و دور آبياري نيز از 3 تا 4 نوبت در روز منظور مي گردد. اين تغييرات معمولا براي سبزيجات هر دو تا سه هفته يکبار لازم است انجام گردد در صورتيکه براي پرورش گلها اين تغييرات خيلي مورد نياز نمي باشد.

براي تنظيم دور آبياري عوامل ديگري نيز موثر است که در مبحث ميزان مصرف محلولهاي غذايي بدان اشاره گرديد. نکته قابل ذکر در طول دوره آبياري تجمع نمکها در محيط ريشه است که در اثر آن بتدريج EC محيط افزايش مي يابد که با آب شويي رفع خواهد شد. البته هرچه دور آبياري کوتاهتر و تعداد دفعات آن بيشتر شود تجمع نمک ها در محيط ريشه کمتر و EC محيط نيز بکندي افزايش مي يابد. همچنين هر چه مسير هاي کاشت اعم از لوله يا نيم لوله يا ناوداني طولاني تر باشد طبعا مواد پر شده داخل آنها زيادتر مي شود که در اين حالت نياز به افزايش زمان آبياري مي باشد.

2- تنظيم شرايط اقليمي: چنانچه محل نگهداري آوند کشت در فضاي مسکوني و يا اداري باشد طبيعي است که اين فضاها از نظر دما و رطوبت مطابق با نياز انسانها است که خوشبختانه با نياز پرورش گلها و برخي سبزيجات و توليد نشاء نيز تطابق دارد، لذا از اين بابت مشکل چنداني وجود نخواهد داشت مگر تامين نور که بيشتر براي کاشت سبزيجات و توليد نشاء مورد نياز است. که در اين رابطه بايد از هر امکان تابش نور در فضاي محل استقرار آوند کشت استفاده کرد.

1-2.دما: معمولا دماي ايده آل محيط گياهان بين 20 ال 25 درجه سانتي گراد مي باشد. اگر اين دما حداکثر 5 درجه کمتر يا بيشتر بشود مشکلي براي رشد گياهي ايجاد نخواهد کرد، زيرا با توجه به دماي ايده آل مورد نياز گياهان ملاحضه مي شود که اين ميزان دما براي اغلب گياهان بالاخص گياهان مورد نظر مناسب مي باشد و ايجاد سيستم حرارتي در زمستان و يا سيستم خنک کنندگي در تابستان بطور اختصاصي براي پرورش گياهان آوند کشت در منزل ضرورتي ندارد، ضمن اينکه دماي موجود علاوه بر تامين نياز دمايي فضاي اندام هاي هوايي گياهان کاشته شده دماي مناسب براي محلول غذايي و محيط ريشه ها را نيز تامين مي نمايد.

2-2.نور:بسياري از گلهاي آپارتماني نياز چنداني به نور مستقيم آفتاب نداشته و در نور غير مستقيم بخوبي پرورش سبزيجات و يا توليد نشاء هاي مرغوب حتما به نور خورشيد نياز مي باشد. در اين رابطه مي توان از فضاي نورگير ها و يا تابش نورهاي پشت پنجره ها و يا فضاي تراسهاي منازل آپارتماني استفاده نمود. ولي در صورتي که الزام به توليد در فضاي مسقف آپارتماني يا محيطهاي مشابه مي باشد مي توان با علم به نور مورد نياز گل يا سبزيجات کاشته شده لامپهاي مخصوص ايجاد نور مصنوعي تهيه و در بالاي فضاي کشت شده با استفاده از تکيه گاه مناسب تعبيه نمود و به اندازه مورد نياز آنها را روشن نمود.

براي کاهش نور اضافي در محلولهايي که نور مستقيم و اضافي وجود دارد مي توان با استفاده از نايلونهاي UV دار و يا فايبر گلاس ميزان عبور نور آفتاب را کاهش داد.

3-2. رطوبت و تهويه: رطوبت موجود در فضاي مسکوني معمولا بيش از 50% حجمي مي باشد که اگر چه اين ميزان کافي نيست ولي رطوبت قابل استفاده و مناسبي براي اکثر گلها و سبزيجات مي باشد.

در زمينه تهويه براي پرورش گياهان گلخانه اي اگر چه هدف خنک نمودن محيط و همچنين تامين CO2 لازم و يا کاهش رطوبت قابل استفاده و مناسبي براي اکثر گلها و سبزيجات مي باشد.

در زمينه تهويه براي پرورش گياهان گلخانه اي اگر چه هدف خنک نمودن محيط  و همچنين تامين CO2 لازم و يا کاهش رطوبت اضافي مي باشد ولي همانطور که اشاره شد در محيطهاي مسکوني و يا اداري همه اين عوامل بميزان مناسبي فراهم مي باشد لذا تهويه خاصي براي گلهاي آپارتماني مورد نياز نمي باشد. مگر براي گياهاني که نور پسند مي باشند و نياز به تهويه بيشتري دارند.

ج-برداشت:

1- برداشت سبزيجات: معمولا سبزيجات کشت شده را از نظر برداشت مي توان به دو دسته تقسيم بندي نمود يک دسته از سبزيجات که مي توانند چندين بار برداشت شوند مثل تره و يا نعناع که مي توان آنها را با تراکم بيشتر کاشته و فقط به اندازه نياز روزانه برداشت نمود تا اينکه با آخرين برداشت، قسمت برداشت شده اوليه آماده مصرف مجدد مي گردد.

در کاشت صيفي جات مثل گوجه فرنگي به تدريج و در طول سال ميوه از آن برداشت مي گردد.چنانچه بوته ها نياز به قيم و يا داربست نمودن داشته باشند با استفاده از اهرمهاي که دربالاي بوته نصب شده است بوته ها نصب شده است بوته ها داربست مي شوند ضمن اينکه لامپ مخصوص ايجاد نور مصنوعي نيز در بالاي بوته ها به اهرم مربوطه نصب گرديده است.

در کاشت سبزيجاتي که براي يک نوبت برداشت مي گردند مثل تربچه و ريحان ميتوان به طور متوسط به ازاء يک تا دو ماه يک بار کاشت و برداشت نمود ومجددا اقدام به تکرار کاشت و يا سبزيجات ديگر نمود.

2- برداشت نشاء:چنانچه کاشت نشاء انجام گرفته باشد، برداشت نشاءها مي تواند يکجا و يا بر حسب نياز طي چن نوبت و با فاصله زماني کوتاه همه آنها برداشت شود. بسته به نوع بستر ممکن است ريشه نشاء از مواد مصنوعي جدا شود و يا همراه مواد بستر مثل مکعبهاي پشم سنگ منتقل شوند که البته انتخاب نحوه برداشت نشاء به ميزان حساسيت گياه(به جدايي ريشه از مواد مصنوعي يا قطع ريشه ها) نيز بستگي دارد

3- گلهاي پرورشي: گلهاي کاشته شده در آوند کشت و نگهداري آنها در آپارتمانها و يا فضاي اداري اغلب جنبه تزئيني داشته و نيازي به برداشت ندارد. در مواردي ممکن است از گلهاي کاشته شده قلمه يا نهال و يا پياز هاي تکثير شده نيز برداشت شود. ولي اگر هدف از نگهداري آوند کشت پرورش گلها بصورت اقتصادي و تجاري باشد و قرار است آئند کشت را بعنوان محلي براي تکثير گلها به شيوه هاي گوناگون از جمله استفاده از گل بريده آن منظور نمود.مي توان در نواحي مسکوني اجراي آوند کشت را باسطح کمتري نزديک به 20 تا 50متر مربع براي استفاده از گلهاي شاخه بريده آن در وضعيت تجار انجام داد حتي براي تنوع بيشتر در تعدد کشت گلها و يا انواع گياهان ديگر مثل گياهان آبزي که به صورت آکواريومي پرورش مي يابد مي توان آوند کشتهايي در دو يا سه طبقه تهيه و يا به صورت پلکاني آنها را مستقر نمود.

در مواردي که در اماکن مسکوني فضاي مناسبي وجود نداشته باشد حتي مي توان با استفاده از يک يا چند گلدان به صورت تک واحدي به پرورش گلها به روش کشت بدون خاک ادامه داد.

د- آماده سازي آوند کشت براي کشت بعدي:با پايان يافتن استفاده از آوند کشت، در صورتي که گياهان کاشته شده داراي ريشه هاي انبوه نبوده و موارد مصنوعي بستر خيلي دچار آلودگي نشده باشد مي توان با چند بار آبشويي و سپس ضد عفوني آن بهمراه شبکه هاي آبرساني با بخار آب آنها را براي کشت بعدي آماده نمود، در غير اين صورت کليه مواد مصنوعي بستر تخليه و در طي مدتي که آوند کشت بدون کاشت مي باشد کليه مسير هاي محلول رساني و بستر ها با بخار آب و يا آب کاملا جوش ضد عفوني گردد.آنگاه پس از خشک شدن در زمان مورد نياز بستر ها را از مواد دانه بندي شده و يا از پشم سنگ پر نموده تا محيط براي کشت بعدي آماده شود.

 


 

کشت بدون خاک گلهاي آپارتماني و سبزيجات در منازل

 کشت بدون خاک گلهاي آپارتماني و سبزيجات در منازل  و محيط هاي اداري

(بخش اول معرفي دستگاه آوند کشت غلامحسين نصوحي)

اخيرا کشت بدون خاک بعنوان يک تکنولوژي نوين توسعه پيدا کرده و هم اکنون در کشور ما بطرق مختلف در حال گسترش مي باشد. با اين شيوه مي توان بخش اعظمي از نيازهاي خانوادها را در رابطه با پرورش سبزيجات برطرف کرد.

مزاياي اين روش براي شهروندان

1- اهداف زيست محيطي: افزايش جمعيت و نياز روز افزون جامعه به محصولات خوراکي و انگيزه هاي اقتصادي دست اندرکاران  توليد باعث شده که همه منابع توليد با هرگونه آثاري بکار گرفته شود و توجهي به تبعات زيست محيطي آن نشود. جمعيت زياد و کمبود وقت مناسب و کثرت اطلاعات متاسفانه فرصت لازم را براي افراد جامعه فراهم نمي کند که از نظر زيست محيطي در مصرف محصولات خوراکي خود انديشه کنند که چه بر سر آنها مي آيد، در صورتي که اخيرا تکنولوزي هاي جديد توانايي انسان را در کاهش خسارتهاي زيست محيطي فزوني بخشيده و در نتيجه از اين طريق توانسته آثار زيانبار بر محيط زيست و سلامتي انسانها را کاهش دهد. بدين منظور در چند ساله اخير موضوع تامين نيازهاي جامعه از طريق توسعه پايدار بشدت در حال پيگيري است و طبيعتا کشور ما هم نمي تواند از اين مسئله جدا باشد و بايد روشهاي گونان دفع آثار زيانبار حاصله از توليدات کشاورزي را به هر شکل در دستور کار خود قرار دهد.

در شيوه توليدي که در اين مکتوب بدان اشاره مي گردد، مصرف سموم و کودهاي شيميايي و آب مصرفي بحداقل مي رسد و از مصرف فاضلابهاي شهري و صنعتي و آلودگي هاي فلزات سنگين و ميکروبي در آن خبري نيست. همچنين آثاري از مگسها و پشه هاي خاک گلداني و يا بوي تعفن وجود نخواهد داشت.

2- توسعه علوم نوين کشاورزي در جامعه: آشنايي افراد علاقه مند به کشت بدون خاک و توليد هر نوع سبزيجات خوراکي و يا پرورش گلهاي زينتي در هر زمان و حداقل مکان مورد نياز مي تواند شرايط مناسبي را براي سرگرمي و لذت از زيباييهاي طبيعت در محيط مسکوني بوجود آورد. بخصوص اگر با طرح ساير زيباييها ادغام گردد که مختصرا در مباحث بعدي بدان اشاره خواهد شد.

3- اشتغال زايي و صرفه جويي اقتصادي: حذف زمان لازم براي خريد سبزيجات از بيرون منزل، جنبه اشتغال زايي براي توليد کنندگان دستگاههاي آوند کشت و همچنين آشنايي افراد علاقه مند براي امکان توسعه در سطوح وسيعتر و بالاخره اينکه معادل سطوح توليد گلهاي زينتي و سبزيجات به اراضي زير کشت اينگونه محصولات اضافه خواهد شد.

الف) آوند کشت چيست؟ آوند بمعني ظرف و لوله است و آوند کشت نوعي بستر کشت ظرفي يا لوله اي مي باشد که شامل شبکه اي از لوله هاي مي باشد که شامل شبکه اي از لوله هاي سوراخ دار و يا شکاف دار و يا نيم لوله ها و يا ظرفي به اشکال مختلف مي باشد که در آن بذر يا نهال گلها و سبزيجات و صيفي جات کاشت مي گردد. اين شبکه ها با نصب روي چهارپايه اي براحتي قابل حمل و جابجايي مي باشند و از نظر اندازه سطوح مي توان هم از طول و هم از عرض آنها را توسعه داد. براي افزايش طول مي توان از لوله هاي بلندتر استفاده نمود و يا لوله هاي استاندارد شده کوتاهتر قابل اتصال شدن را سر هم نمود. براي افزايش عرض شبکه ها تنها بايد بر تعداد لوله ها افزئده و اخرين لوله را از هر طرف با زانو به طرفين شبکه محکم چسب نمود. قطر لوله هاي انتخابي بر حسب اندازه بوته ها از 40 ميلي متر تا 110 ميلي متر (اندازه هاي مختلف لوه پوليکا) متغير است مگر اينکه اختصاصا بر اساس نياز قالب ريزي شوند.

بر اساس يک برآورد نظري براي ساخت کوچکترين شبکه اي که بتوان يک فضاي سبز گلدار و يا توليد سبزيجات مورد نياز يک خانواده 5 نفري را تامين نمود، مي شود سطحي معادل 2 متر مربع در نظر گرفت. براي ابعاد بزرگتر مطابق يا خانواده هاي پر جمعيت مي توان از هر طرف بسته به علاقه مندي مجري آن را توسعه داد که البته علاوه بر توانايي مديريت و نگهداري آن، شرايط ديگري مثل نياز به نور لازم، فضاي کافي، در معرض ديد بودن يا نبودن و از اين قبيل را بايد در نظر گرفت آنگاه سيستم را طراحي و اماده نمود. بذر، غده، و قلمه و يا نهال در اين شبکه ها در سوراخها و يا شکافهاي تعبيه شده روي لوله ها کشت مي شود. داخل لوله از مواد مصنوعي مثل پريليت، ليکا، پشم سنگ، پيت ماس و يا ماسه درشت پر شده است و محلول غذايي با استفاده از شبکه لوله هاي باريکه از داخل ان عبور مي کند. اگر شيوه کاشت بدون خاک (هيدروپونيک) در لوله يا ظروف بدون مواد مصنوعي انجام گيرد در اصطلاح علمي آن را کشت بدون خاک در لايه هاي نازک محلولهاي غذايي يا اختصارا NFT مي نامند. اين لايه ها مي تواند در لوله يا نيم لوله هاي پي وي سي ، مجاري چهارگوش و يا ذوذنقه اي شکل، صفحات موجدار فايبر گلاس و از اين قبيل باشد. در اين روش محلول غذايي در عمق چند ميلي متري از کف اين لوله ها بصورت چرخشي عبور مي کند، ولي در روش مورد نظر مسير هاي کشت از مواد مصنوعي پر شده و بر اساس نياز رطوبتي ريشه گياه طبق برنامه دور آبياري اين مواد آبياري و خيس مي شوند. بر اين اساس کاشت در سيستم آوند کشت مورد نظر را ميتوان نوعي سيستم کشت تعديل شده ناميد که داراي متعلقات اضافه تر، از جمله سيستم فرمان آبياري مي باشد با اين وصف از اين سيستم در اين نوشتار بنام آوند کشت اسم برده خواهد شد. در سيستم آوند کشت ريشه ها درون شبکه هاي تعبيه شده که داراي پريليت يا ماسه و يا مخلوطي از اين دو يا پشم سنگ استقرار مي يابند، ولي قسمت ساقه و برگها در بالاي آن قرار مي گيرد که چنانچه همانند صيفي جات ارتفاع بلندي پيدا کنند انها را در بالاي آوند کشت مي توان داربست نمود.

ب) شبکه بندي سيستم: براي شبکه بندي سيستم مورد نظر لوله هاي شکاف دار يا سوراخ دار طراحي شده را به سه راهي هاي طرفين محکم چسب نمود تا ابعادمورد نظر بدست آيدف آنگاه آخرين لوله از هر طرف با استفاده از يک زانو به سه راهي مربوط وصل مي گردد. بهتر است شبکه آبرساني قطره اي داخل لوله همزمان وصل و آنگاه از مواد بستر مثل پرليت ، ماسه يا پشم سنگ پر شود.آخرين پيوستگي هاي  شبکه کامل شده و پس از محکم شدن قسمتهاي چسب شده بر روي چهارپايه مخصوص نصب مي شود.

ج) تکيه گاه آوند کشت(ميز نگهداري): براي نگهداري و همچنين قابليت جابجايي و استفاده از نور و تهويه مناسب از تکيه گاهي بصورت چهارپايه استفاده مي شود بطوري که اين چهارپايه با استفاده از چرخهاي کوچک براحتي روي سطوح فرش قابل جابجا شدن باشد. در طرحهايي که کشت حاصله نياز چنداني به نور مستقيم خورشيد ندارند يا بتوان از نور مصنوعي استفاده کرد مي توان اين چهرپايه را در دو يا سه طبقه به فاصله 40 تا 60 سانتي متر بسته به ارتفاع گياهان کاشته شده تهيه نمود.ميزهاي نگهداري آوند کشت را مي توان از لوله هاي گالوانيزه و يا براي تزئين بيشتر منزل از شبکه هاي استيلي و يا پلاستيکي محکم تهيه کرد.

د) مواد مصنوعي براي بستر کشت: براي کاشت گياهان در داخل لوله ها يا نيم لوله هاي شبکه آوند کشت، لازم است درون آنها از مواد نگهدارنده و مرطوب کننده بذر و نهالها پر شود، بطوري که اين مواد کاملا خنثي و بدون اثر گذاري روي محلول هاي غذايي يا ديواره بستر يا ريشه گياه باشد. همچنين اين مواد بايد بتوانند رطوبت را بخوبي جذب و آنگاه در اختيار ريشه بگذارند و داراي فضاي لازم براي تهويه و رشد و توسعه ريشه ها باشند. و اثرات شيميايي خاصي روي محلولهاي غذايي نداشته باشند.

1- مواد معدني:اين مواد اگر چه انواع مختلفي دارندد ولي چهار نمونه از آنها که خصوصيات بهتري داشته و در اينگونه بستر ها استفاده مي شود نام برده مي شود.

پريليت – پشم سنگ – ليکا – ماسه

2- مواد آلي: اين مواد شامل انواع پيت موسها که منشا گياهي دارند و کاملا پوسيده اند مي باشند، آنها را مي توان به تنهايي و يا مخلوطي با هريک از مواد معدني فوق الذکر در سيستم هاي کشت بدون خاک استفاده نمود.

3- مواد پلاستيکي: اين مواد شامل انواع فومها و اسفنجهاي مخصوصي هستند که بعلت گراني و استفاده کمتر در سيستم هاي کشت بدون خاک از توضيح بيشتر آنها خودداري مي گردد.

و- شبکه آبياري:

1- مخزن محلول غذايي: مخزن محلول غذايي ظرفي است که داخل آن آب بهمراه عناصر غذايي مورد نياز گياه با غلظت مناسب وجود دارد جنس مخزن مورد استفاده مي تواند از نوع پلاستيک سخت، فايبر گلاس، شيشه، پلي اتيلن و يا سفال محکم و سبک باشد و ديواره آن تيره و يا با لايه تيره رنگي پوشيده شده باشد. اين مسئله باعث جلوگيري از ورود نور خورشيد بداخل محلول غذايي مي شود که مانع از تشکيل جلبک در آن خواهد شد.

حجم ظرف محلول غذايي  بر حسب بستر گياهان کاشته شده متفاوت مي باشد و مي تواند از 20 تا 50 ليتر حجم داشته باشد. بر اين اساس روزانه به ازاء هر متر مربع از گياه کاشته شده حدود 2 تا 5/2 ليتر محلول غذايي رقيق شده مورد نياز مي باشد، بنابراين يک ظرف 20 ليتري مي تواند بطور متوسط تا ده روز يک فضاي يک متر مربعي از گل سبزيجات کشت شده را تامين کند همچنين نصب يک لوله مدرج شفاف روي مخزن که بتواند موجودي محلول غذايي را نشان دهد ضروريست. شکل مخزن نيز بر حسب اينکه در کجاي آوند کشت نصب شود و از چه جنسي انتخاب گردد، به ذوق و سليقه مجري بستگي دارد. چنانچه در آوند کشت بکارگيري شيوه هاي ديگر تزئيني مثلا آکواريوم نگهداري ماهي ها و از اين قبيل مورد نظر باشد مي توان مخزن محلول غذايي را در ادغام با موارد فوق طوري طراحي نمود که در آنها استتار شده و ديده نشود.

2- لوله هاي آبرساني: از جمله لوله هاي آبرساني لوله هاي حاوي قطره چکان هاي محلول رساني است. اين لوله ها را مي توان براي نصب در شبکه آبياري آوند کشت از محل بستر و پاي ريشه هاي گياه عبور داد. نوع لوله ها باريک و ماکاروني مانند خواهد بود و به قطر 2 تا 3 ميلي متر در نظر گرفته مي شود که از داخل بستر کشت و نزديک ريشه ها عبور داده مي شود. مي توان به ازاي محل هر نهال يک قطره چکان کوچک نصب نمود تا محلول غذايي از اين محل ها به پاي ريشه بوته ها چکيده شود. در روش ديگر لوله هاي ماکاروني را مي توان از روي بستر عبور داد و انگاه در محل يقه بوته ها يک قطه چکان نصب نمود. همچنين بايد انتهاي لوله را با گرم کردن مسدود نمود و طرف ديگر را از طريق يک شير کنترل آکواريومي به ورودي شيلنگ اصلي محلول رسان اتصال داد.

براي انجام آبياري يکنواخت و حفظ تعادل فشار محلول داخل لوله ها بهتر است 50 درصد لوله هاي ماکاروني به يک طرف سه راهي لوله اصلي محلول رساني و 50 درصد بقيه به طرف ديگر سه راهي متصل گردد.

در روش ديگر مي توان قطره چکانها را حذف و با کوتاه نمودن لوله هاي ماکاروني فقط سر اين لوله ها  را به ابتداي هر بستر وارد نمود تا محلول غذايي با جريان ثقلي از ابتدا تا انتهاي هر مسير عبور نموده و مازاد آن با همراه شدن مازاد محلول غذايي ساير مسير ها يکي شده و در ظرف محلول غذايي برگشت داده شود. البته در اين روش ممکن است رديفهاي اوليه از مواد غذايي کاملتري برخوردار باشند. براي استقرار مسير اصلي محلول رساني لوله اصلي را به پمپ داخل مخزن وصل نموده و از طرف ديگر هم که به ابتداي سه راهي محلول رساني به لوله هاي ماکاروني وصل است. در طول مسير محلول رساني افراد علاقه مند مي توانند براي اندازه گيري مداوم EC ، PH اين وسايل اندازه گيري را نصب نمايند هر چند ممکن است با توجه به قيمت بالاي اين نوع دستگاه ها اقتصادي نباشد.

لوله هاي اصلي مورد مصرف، پلاستيکي، تيره رنگ و به قطر 5 تا 10 ميلي متر مناسب است و طول آن به اندازه نياز يعني فاصله محل مخزن تا تقسيم محلول به لوله ماکاروني خواهد بود.

3- پمپ محلول رساني: براي محلول رساني مسرهاي بستر آوند کشت با توجه به سطوح کوچک و امکان فضاي موجود مي توان از پمپ شناور الکتريکي کوچکي استفاده کرد. اين پمپ ها که مخصوص کار در آکواريوم ها مي باشد. آب را به روش سانترفيوژ با خروجي به قطر 10 ميلي متر و يا تغيير آن به دلخواه به بالا هدايت مي کنند و به راحتي به لوله اصلي متصل مي شوند و در انواع مختلف از نظر توانايي و دبي خروجي و همچنين کشور سازنده در بازار موجود است مجري مي تواند بهترين نوع آن را تهيه و استفاده نمايد.

از محاسن اين پمپ ها دوام طولاني، مصرف ناچيز برق و پوشش عايق ساخته شده از نوعي پلاستيک سخت مي باشد که در مقابل انواع محلولها نيز مقاوم بوده و دچار فرسايش نمي شود. همچنين اين پمپ داراي فيلتر هاي بلند است که با توجه به تميز بودن محلول غذايي مي توان آن را حذف نمود. نتيجتا پمپ براحتي کف مخزن چسبيده و محلول غذايي را تا آخر به بالا پمپ مي کند. از اين پمپ ها براي کارکرد منظم طبق برنامه اي که توسط دستگاه فرمان داده مي شود استفاده شده و محلول رساني مي کند. با وجود اين بهتر است هر از گاهي از چگونگي کارکرد پمپ مطمئن شد زيرا برخي اوقات ممکن است عواملي باعث اختلال در چرخش پمپ آن شده و موتور را از کار بيندازد.

4- دستگاه فرمان: جعبه فرمان يک دستگاه ديجيتالي کوچک مي باشد و کار آن روشن و خاموش کردن پمپ در ساعاتي است که مجري برابر نياز گياه به محلول غذايي آن را تنظيم مي نمايد. اين دستگاه که تقريبا کار زمان سنج (تايمر) را انجام مي دهد بايستي بتواند شبها کلا قسمت فرمان پمپ را خاموش و روزها نيز فواصل زماني معين دقايق مورد نياز براي روشن بودن و ساعاتي براي خاموش بودن پمپ را فرمان دهد.اين دستگاه بايد بتواند که در موقع قطع و وصل مجدد آن بطور اتفاقي برنامه هاي داده شده را ذخيره نمايد و نياز به تنظيم مجدد نباشددر اين صورت سيستم آبرساني براحتي کار خواهد کرد و تا زماني که مخزن داراي محلول غذايي است و اشکالي براي پمپ بوجود نيامده هيچ نيازي به سرکشي و اقدامات اضافي براي آبياري نخواهد بود و تنها لازم است در مراحل مختلف رشد گياه کاشته شده که ميزان نياز غذايي آن نيز تفاوت مي کند دستگاه فرمان مطابق با آن تنظيم شود تا الکترو پمپ محلول غذايي را در مسير کشت ها پمپ نموده و پس از خيس کردن مواد مصنوعي بستر مازاد محلول را به مخزن اصلي بازگرداند. در روش ديگر مي توان با استفاده از سنسورهاي حساس به رطوبت در داخل بستر نسبت به هوشمند نمودن محلول رساني سيستم اقدام نمود.

  

را هنماي كاشت گياهان بدون استفاده از خاك

را هنماي كاشت گياهان بدون استفاده از خاك (هيدروپونيك)

بر اساس يك رسم 2500 ساله ايرانيان در عيد نوروز ، گندم يا گياهان ديگري را در مقداري آب مي كاشتند و با آن سبزه براي سفره هفت سين تهيه مي كردند اين شايد اولين كشت هيدروپونيك در جهان بوده كه ايرانيان انجام مي دادند.
توليد روزانه يك تن علوفه در فضاي 33 متر مربع : با استفاده از اين تكنولوژي در فضاي 33 متر مربع ، هر روز مي توان يك تن علوفه تازه توليد كرد.اين مقدار مي تواند خوراك روزانه يك دامداري 300 راسي گوسفند، يك گله 55 راسي گاو شيري يا گوشتي و يك گله 100 راسي اسب را تامين كند.
مزاياي كشت هيدروپونيك :
1- در جاييكه خاك مناسب ندارد يا خاك دچار بعضي بيماريها است قابل استفاده است.
2- شخم، آبياري، مبارزه با آفات خاك، مبارزه با علف هاي هرز را ندارد و بقيه عمليات هاي زراعي نيز ساده تر است.
3- براي مناطقي كه زمين گران قيمت است براي بدست آوردن بيشترين محصول با تراكم بالا كاربرد دارد.
4- در اين طرح آلودگي خاك وجود ندارد و آلودگي آب هم كمتر است.
5- كنترل شرايط محيطي از جمله نور، دما، رطوبت و تركيب هوا بسيار ساده تر است.
6- در مناطقي كه آب شور دارد كاربرد دارد حتي اگر نمكهاي محلول در آب به مقدار 500ppm با شد مي توان با يك شستشوي محيط آن را بكار برد.
محيط كشت : طبقه بندي سيستمهاي كشت هيدروپونيك توسط دكتر جان لارسن انواع سيستمها غير آلي آلي مخلوط 1-ايستاده (معلق) گراول پيت موس پيت موس و پرليت 2-تكنيك فيلم غذايي ماسه پين بارك پرليت و پين بارك 3-آئروپونيك پرليت خاك اره پيت موس و پرليت 4-هواكشت راك وول
ظروف كشت : در حال حاضر ظروفي كه يك گالن و يا دو گالن ناميده مي شوند بيشتر عموميت دارند. امروزه توليد كنندگان از يك كيسه پلاستيكي به عنوان محيط رشد استفاده مي كنند.
توجه : 1- براي همه ظروف رشد، عمق بايد 2/3 تا 2 برابر قطر سايه گياه در زماني كه به حداكثر رشد برسد در نظر گرفته شود.مثلا اگر سطح سايه گياهي 12 سانتي متر است عمق ظرف بايد بين 18 تا 24 سانتي متر باشد. 2- گيا هاني كه سايه بزرگتر و زمان رشد بيشتري دارند و گياهاني كه در كنار ظروف كشت هستند بايد عمق بيشتري داشته باشند.
محلول غذايي : مهمترين مسئله در كشت هيدروپونيك مديريت محلول غذايي آن است كه از اهميت بسيار زيادي برخوردار است.شما بايد خواص و آثار عناصر مختلف را بر رشد گياه بدانيد تا در صورت بروز عوارض كمبود يا ازدياد يك عنصر بتوانيد عنصر مورد نظر را شناسايي كنيد و آن را به محلول اضافه كنيد.
عناصر اصلي و مهم : 9 تا از 16 عنصر ضروري را جزو عناصر مهم طبقه بندي كرده اند: كربن، هيدروژن، اكسيژن، نيتروژن، فسفر، پتاسيم، كلسيم، منيزيم، و گوگرد
عناصر كم مصرف(ريز مغزها) گيا هان به طور قابل ملاحضه اي به غلظت كمي از ريز مغزها كه از عناصر اصلي هستند احتياج دارند.اين عناصر عبارتند از : بر، كلر، مس، آهن، منگنز، موليبدن، و روي
سيستمهاي كشت هيدروپونيك: در اينجا تعدادي از روشهاي كشت هيدروپونيك را نام مي بريم. شما مي توانيد بر اساس طرحي كه در ذهن خود داريد نيز اقدام به اين كار كنيد ولي اين روشها آزمايش شده است .
الف)سيستمهاي هيدروپونيكي خالص (واقعي) 1- سيستم ايستا محلول غذايي اين يك تكنيك قديمي هيدروپونيك است ولي هنوز براي مطالعات غذايي انواع مختلف گياهان بكار مي رود. براي اين روش مواد زير لازم است 1- محلول غذايي 2 – تلمبه هوا 3- شبكه اي از تارهاي ريشه اي مناسب تلمبه، هوا را دائما به داخل محلول پمپ مي كند.حباب هاي هوا هم اكسيژن محلول غذايي را فراهم مي كنند و هم محلول را به جريان در مي آورند.يك نوع ساده آن به نحوي است كه يك درپوش كه نور از آن عبور نكند را برداشته و يك سوراخ براي عبور ريشه در آن ايجاد مي كنيم و يك لوله هوا كه به پمپ متصل است را در ظرف كشت قرار مي دهيم محلول غذايي را در ظرف مي ريزم و درپوش را گذاشته و گياه را در آن قرار مي دهيم. در اين سيستم محلول غذايي هر 7 الي 14 روز يكبار عوض مي شود همچنين تلفات آب را بايد روزانه جبران كرد حجم محلول غذايي براي يك گياه (2 تا 4 گالن)9 تا 18 ليتر است 2- روش كلارك اين تكنيك براي مطالعه عناصر مورد نياز ذرت و سورگوم بكار رفته ولي روشهاي مديريت محلول غذايي آن را مي توان براي گياهان ديگر نيز بكار برد. در اين سيستم ريشه گياهان را به حالت ايستاده در محلول غذايي قرار مي دهند .كاهو و ديگر سبزيجات علفي رشد خوبي در اين سيستم دارند. 3- تكنيك فيلم غذايي مهمترين روش هيدروپونيك يك پيشرفت مهم در زمينه هيدرو پونيك در سال 1970 با ابداع تكنيك فيلم غذايي توسط آلن كوپر اتفاق افتاد از اين روش اغلب با عنوان NFT ياد مي شود. در اين روش ريشه گياهان به حالت معلق در يك آبشخور يا كانالي از محلول غذايي در يك سيستم بسته قرار مي گيرند و محلول غذايي در محيط گردش مي كند 4- آئروپونيك يك از تكنيك هاي خوش آتيه هيدروپونيك آئروپونيك است. در اين روش توزيع آب و عناصر ضروري به ريشه گياه توسط و سائل ريز كننده مثل مه پاش و ميست(يك نوع ريز كننده آب و محلول غذايي )انجام مي شود. مزيت اين روش تهويه مناسب ريشه ها است .در اين روش ريشه ها در هوا رشد مي كنند .اين روش به صورتي طراحي شده است كه امكان استفاده مناسب از آب و عناصر ضروري را فراهم مي كند . ريشه ها در اين روش بايد مرتبا در معرض ارسال محلول غذايي قرار گيرند.در اكثر سيستمهاي آئروپونيك در انتهاي ريشه ها يك مخزن كوچك آب قرار داده مي شود كه ريشه ها هميشه به آب دسترسي داشته با شند
ب)سيستمهاي جذر و مد (فروكش – جريان ) محلول غذايي از اين نوع سيستمهاي رشد هيدروپونيك ساليان سال استفاده مي كردند . هر چند كه امروزه آنها به صورت اقتصادي بكار نمي روند و بيشتر كاربرد خانگي و مشغوليتي دارند.تركيب اين ساختار عبارت است از يك محيط ريشه اي خنثي از قبيل گراول، ماسه و پوكه معدني و ظروف رشد كه حجم هاي يكساني از محلول غذايي در داخل آنها وجود دارد و لوله هاي تغذيه كننده و دريچه ها و پمپ هاي مورد نياز
ج)سيستمهاي قطره چكان، گلداني يا كيسه اي/آبشخور كانالي محلول غذايي اين سيستم رشد هيدروپونيك امروزه كاربرد معمول پيدا كرده است كه به صورت تجاري در كشت گياهان در يك محيط كيسه اي يا گلداني بكار مي رود در اين زمينه پرليت بيشترين كاربرد را دارد.در اطراف كيسه هاي بكار رفته سوراخهايي براي حركت پرليت ايجاد مي كنند همچنين براي اينكه به آب و محلول غذايي اضافي اجازه بدهند كه از محيط خارج شود و تهويه مناسب صورت بگيرد آب چكان هايي بر لبه كيسه ها قرار مي دهند .البته بعضا اصلاحاتي در اين سيستم براي تطبيق با محصولات مختلف بوجود آمده .براي مثال كيسه هاي عمودي آويزان براي كاهو و يا گياهاني كه در كناره كيسه ها قرار مي گيرند. براي مثال گياه توت فرنگي را در سوراخهاي كناره كيسه هاي پرليت قرار مي دهند و محلول غذايي از بالاي كيسه ها توسط قطره چكانهاي و يا آبشخور هاي نصب شده به طرف پايين سرازير مي شود
د)سيستم مستقيم قطره اي، محلول غذايي راك وول امروزه راك وول در مناطق مختلف جهان براي توليد گوجه فرنگي، خيار و فلفل كاربرد بيشتري دارد. راك وول از يك ماده خنثي كه از مخلوط سنگ هاي آتشفشاني است درست شده .اين سنگها را با سنگ آهك مخلوط كرده و تا دماي 1500 تا 2000 درجه سانتي گراد گداخته مي كنند الياف نرمي آزاد مي شود كه آنها را به هم مي پيچند.سپس آنها را به صورت صفحات فشرده در مي اورند وآنها را در داخل صفحات پشم سنگ قرار مي دهند. صفحات را به صورت يكنواخت بر روي يك سطح قرار مي دهند همچنين بايد راه هايي براي عبور جريان محلول غذايي و آب در نظر گرفته شود و محلول غذايي بوسيله قطره چكان توزيع مي شود.
تكنيك هاي كشت محيط كشت هيدروپونيك با يك محيط خارجي احاطه مي شود كه مي تواند گلدان يا كيسه نيز باشد. آب، شامل كودهاي افزودني با توجه به تقاضاي اتمسفري گياه بكار مي رود. در سيستم هايي كه گراول و ماسه در آن وجود دارد براي جمع آوري نمك هاي تجمع يافته احتياج به يك شستشو بوسيله آب است.

را هنماي كاشت گياهان بدون استفاده از خاك - بخش دوم

مقدمه:
هيدروپونيک در عمل به معني کاشت گياهان در آب و محلول غذايي بدون استفاده از خاک مي باشد. کشت هيدروپونيک اين امکان را به کشاورز مي دهد که در زمان کوتاهتر با زحمت کمتر محصولي با راندمان بيشتر را کشت نمايد.علم هيدروپونيک ثابت کرده است که براي رشد گياهان به خاک احتياجي نيست اما به عناصري که در خاک موجود است( مواد معدني، موادآلي) احتياج است. هر گياهي را مي توان به صورت هيدروپونيک کشت کرد ولي بعضي از آنها موفقيت بيشتري در اين سيستم دارند. کشت هيدروپونيک براي ميوه هايي با محصولات مقاوم از قبيل گوجه - خيار - فلفل - گياهان برگي مثل کاهو - سبزي و گياهاني که رشد سريعي دارند ايده آل است.


امروزه از کشت هيدروپونيک براي توليد علوفه دام استفاده هاي زيادي مي شود و اين امر به يک راه اقتصادي و مناسب براي توليد علوفه دامداران تبديل شده است.

در کشت هيدروپونيک در صورتي مي توانيد پيشرفت کنيد که محلول غذايي صحيحي براي تامين احتياجات گياه تهيه کنيد.
اغلب اعمالي که براي کشت هيدروپونيک انجام مي شود شبيه اعمال کاشت گياهان در خاک است. کشت تجاري هیدروپونیک شامل ترکيبي از تکنولوژي هيدروپونيک با کنترل عوامل محيطي براي رسيدن به بهترين کيفيت محصول مي باشد. در ساختار گلخانه شما با کنترل دما ، رطوبت و نور قادر به کشت در تمام طول سال مي باشيد.
برخي از مزاياي کشت هيدروپونيک
● به دليل نبود خاک و علف هرز عمليات هاي کشاورزي ساده تر است
● با حذف خاک آفات موجود در خاک نيز حذف مي شود.
● در کشت هیدروپونیک فقط درصدي از آبي که در کشت خاکي مصرف مي شود استفاده مي شود. زيرا آبها هدر نرفته و توسط علفهاي هرز نيز مصرف نمي شود.
● به طور کلي محصولات هيدروپونيکي از نظر غذايي محصولات بهتري نسبت به کشت خاکي هستند. و اين بدليل کنترل عناصر و موادي است که مورد مصرف گياه قرار مي گيرد.

ريشه گياه:
ريشه گياهان دو وظيفه عمده دارند
1- نگهداري گياه در محيط کشت
2- انتقال آب و عناصر مورد نياز گياه به تمام قسمتهاي آن
جذب آب بوسيله مکيدن آب از ريشه توسط فرايند تعرق انجام مي گيرد ولي چگونگي جذب يونها بطور دقيق مشخص نيست.آنچه ما مي دانيم جذب يونها توسط ريشه طي دو فرايند انتقال فعال و انتشار ساده صورت مي گيرد.
خصوصيات فيزيکي ريشه
در کشت خاکي براي رشد ريشه محدوديت هايي وجود دارد که در کشت هيدروپونيک اين محدوديت ها نيست بنابراين ممکن است در اين کشت ريشه ها بيشتر از حجم شان رشد کنند. خصوصيات فيزيکي ريشه نقش مهمي را در جذب عناصر دارند همچنين در سيستمهاي هيدروپونيک رشد و توسعه ريشه در کار گياه تاثير گذار است.
تهويه:
تهويه يکي از مهمترين عوامل است که به رشد گياه و ريشه کمک مي کند. انرژي مورد نياز براي رشد ريشه و جذب يونها از فرايند تنفس سلولي تامين مي شود که اين فرايند به اکسيژن نياز دارد. حلاليت اکسيژن در آب تقريبا کم است و با افزايش دما کاهش پيدا مي کند. بنابراين با افزايش دما بايد به فکر تهيه اکسيژن بيشتري براي نياز گياه بود. يکي از مشکلات سيستم هاي هيدروپونيک عدم تهويه مناسب با رشد توده ريشه است.
محيط ريشه:
بعضي از گياهان اين توانايي را دارند که خودشان را با محيط اطراف تطبيق دهند. اغلب تغييرات محيطي تغيير در PH است. به علاوه بعضي از گياهان اين توانايي را دارند که با منتشر کردن موادي (مثل سيدروفوس) از ريشه هايشان عمل جذب را افزايش دهند و يونها را بي اثر کنند. اين ويژگي به کفايت آهن مشهور است. در مواردي که گياه نمي تواند خود را با محيط تطبيق دهد بايد دقت بيشتري در بالانس عناصر و کنترل PH محلول انجام داد.
درجه حرارت:
درجه حرارت، يکي از مهمترين عواملي است که در رشد ريشه و جذب آب و عناصر ضروري و يونها تاثير مي گذارد. درجه حرارت مطلوب ريشه در گونه هاي مختلف تغيير مي کند. ولي در کل درجه حرارت پايين تر از 20 درجه سانتي گراد تغييراتي در رفتار و رشد ريشه ايجاد مي کند. در کمترين درجه حرارت مطلوب ريشه، رشد و شاخه دهي ريشه کاهش مي يابد و ريشه خشبي مي شود. زماني که درجه حرارت ريشه ها کاهش پيدا کند گياه پژمرده مي شود و به خاطر نياز زياد هوا در روز، کمبود عناصر نمايان مي شود. در دماي کم کمبود عناصر فسفر ، آهن ، و منگنز بيشتر نمايان مي شود. حدود بالاي درجه حرارت هنوز به طور دقيق مشخص نيست. ريشه ها تا دماي 30 و حتي تا 35 درجه سانتي گراد را نيز مي توانند تحمل کنند.
بنابراين درجه حرارت ريشه بايد بين 20 تا 30 درجه سانتي گراد تنظيم شود.

محيط هاي کشت هيدروپونيک
از سال 1930 تا 1950 معمولا از گراول و ماسه استفاده مي کردند. در واحدهاي کوچک هيدروپونيک به طور کلي از گراول، پشم سنگ يا هاديت استفاده مي شود. در سيستم هاي تجاري پريليت و پشم سنگ بيشتر بکار برده مي شود. محيط هاي کشت آلي که امروزه بکار مي روند عبارتند از پيت موس - پوست کاج- مخلوط پيت موس، پين بارک و مواد آلي از قبيل ورمي کولايت و پريليت .

چهار روش براي کشت هيدروپونيک

سيستمهاي جذر و مد(Ebb and Flow)
قرار دادن گياهان در يک محيط کشت
محلول غذايي در دوره زماني معيني از مخزن به محيط کشت پمپ مي شود، گياهان بوسيله محيط کشت محلول غذايي را جذب مي کنند، و سپس آب با زهکشي به بيرون مي رود.


سيستم قطره چکاني(Drip System )
مکعب هاي راک وول
محلول غذايي بر اساس يک برنامه زماني روي محيط کشت چکانده مي شود.مشروط بر اينکه آب تازه، مواد غذايي و اکسيژن فراهم باشد.


تکنيک فيلم غذايي (NFT)
ريشه گياهان در کانالها رشد مي کنند. نوک ريشه ها در معرض هوا و ته آنها در معرض محلول غذايي است .


سيستم ايستا(Passive System)
در اين روش گياه به صورت آزاد در محلول غذايي قرار دارد. اکسيژن بايد در پايين ريشه موجود باشد، که اغلب به وسيله يک پمپ انجام مي شود. تلفات آب بايد روزانه جبران شود.


سيستم هاي مختلف ديگري از جمله آئروپونيک نيز وجود دارد که در آن ريشه گياه در محيط معلق است و محلول غذايي بوسيله اسپري بر روي آن پاشيده مي شود.

به طور کلي در سيستم هيدروپونيک آنچه مهم است ، اکسيژن ، آب، شرايط محيطي و مهمترين آنها محلول غذايي است. که در يک سيستم موفق همه اين موارد بايد رعايت شود. سيستم هاي فوق آزمايش شده اند و موفقيت آنها به اثبات رسيده است.شما نيز با رعايت اين موارد مي توانيد يک سيستم کشت اختصاصي طراحي کنيد.



تاريخ : دوشنبه بیست و هشتم تیر 1389 | 11:32 | نویسنده : قاسم |
هیدروپنیک :

 کشت بدون خاک شامل انواعی از روشهای غیر متعارف کاشت گیاهان است . مانند کشت آبی و کشت در ماسه و کشت در سنگریزه و کشت هوایی و کشت داخل لوله و ...

کلمه هیدروپونیک برای اولین بار در آمریکا استفاده شد و مترادف با کشت بدون خاک است . ولی در آلمان و انگلیس کشت آب برای این روش نام گذاری می شود .

روش کشت گیاهان بدون خاک از سالها قبل در فلسطین اشغالی استفاده می شده است . در این منطقه به دلیل کمبود آب و خاک این روش جایگزین مناسبی برای زراعت روشهای متداول است . 

در ادامه ی مطلب به اختصار انواعی از کشت های هیدروپونیک توضیح داده می شوند :  

کشت آبی یا مایع : ریشه گیاه به طور مداوم در محلول غذایی قرار دارد و گیاه از قسمت طوقه ( حد فاصل ریشه و ساقه ) بیرون از مایع است و با پلاستیک و مقوا و ... بالا نگه داشته شده است . کشت درون لوله هم نوعی از کشت مایع است .

کشت در ماسه : ریشه گیاهان در داخل مواد جامدی که دارای قطر کوچکتر از 3 میلی متر باشند قرار دارد و این مواد مانند پلاستیک و پشم سنگ و یا هر ماده دیگری که آلی نباشد ممکن است .

کشت در سنگریزه : ریشه گیاهان در موادی که قطری بیشتر از 3 میلی متر دارند قرار گرفته مثل سنگ خارا و گدازه آتشفشانی و بازالت و هر ماده غیر آلی دیگر .

در این روش آبیاری به دو صورت آبیاری لوله ای ( زیرزمینی ) که مواد غذلیی در مخزنی بوده و به بستر رشد گیاه پمپ می شود و آبیاری سطحی که محلول غذایی رقیق در سطح محیط رشد توسط لوله سوراخداری پخش می شود ( کود مایع به آب مصرٿی گیاه در هنگام آبیاری اضاٿه شده است )

کشت در هوا : در این روش ریشه گیاهان در محیطی قرار گرٿته که به وسیله قطراتی آب که حاوی مواد غذایی لازم است اشباع شده است . این روش به تجهیزات پیشرٿته نیاز دارد .

کشت در ورمی کولیت : ریشه گیاه در ورمی کولیت که با موادی معدنی مخلوط شده است قرار دارد

کشت در پشم سنگ : ریشه گیاه در داخل پشم سنگ و مواد معدنی که خصوصیاتی شبیه به پشم سنگ دارند قرار می گیرد .

کشت آبی : این کشت بیشتر برای گیاهان زینتی به کار می رود .

کشت در پلاستیک : ریشه در داخل کیسه های پلاستیکی قرار داشته و مواد اطراٿ ریشه هم شامل کمپوست یا پیت یا خاک اره و ... می باشد .

به طور کلی کشت بدون خاک از دو سیستم پیروی می کند :

1-     سیستم باز : محلول غذایی مجدد استفاده نشده مثل کشت در پشم سنگ و کشت کیسه ای و کشت در سنگریزه

2-    سیستم بسته : محلول غذایی مجدد مورد استفاده قرار می گیرد و به عبارت دیگر محلول در یک چرخه قرار دارد و به آن ٿقط مواد غذایی که کاهش می یابند و آب اضافه می شود .

 

اما این روش کشت بدون خاک یک سری مزایا و معایبی نسبت به دیگر روشهای متداول کشت گیاهان دارد که در زیر بیان می شوند :

1- چون محلول غذایی مایع است به راحتی می توان آن را کنترل کرد و تنها مواد غذایی که کاهش یافته است را به محلول اضافه کرد در حالی که در خاک این کار غیر ممکن است ( هزینه زیادی دارد ) .

2- گیاهان را می توان در مناطقی پرورش داد که در حالت عادی رشد نمی کنند

3- مصرف آب در این روش به طور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد و این یک مزیت برای نواحی خشک است .

4- در این روش ضد عفونی کردن محیط رشد بسیار شده و کم هزینه است در حالی که ضد عفونی کردن خاک گران قیمت و غیر ممکن است . پس در این روش آلودگیهای ریشه بسیار کم دیده می شود .

5- در این روش می توان از آبهای شور هم استٿاده کرد .

6- در این روش محصول بسیار بیشتر و کیفیت عالی داشته چون مواد غذایی به راحتی در اختیار گیاه قرار داشته است پس در حقیقت کیفیت و کمیت محصول در واحد سطح افزایش چشمگیری دارد .

7- در این روش از حجم ریشه ها به شدت کاسته می شود و بزرگ شدن ریشه ها در حد میکروسکوپی است و چون ریشه ها نسبت به کشت خاکی کم شده کمتر هم دچار بیماری می شوند .

8- مهمترین عیب این روش این است که به سرمایه گذاری بالایی نیاز دارد زیرا تمام سیستمها باید اتوماتیک باشد .

9- برای کشت گیاهان با این روش به اٿرادی نیاز است که در این زمینه تخصص و آگاهی داشته باشند .

10- آلودگی آبهای زیر زمینی هم در اثر مخلوط شدن با محلول های غذایی مشکلی دیگر است .

11- دفع ضایعاتی مثل پشم سنگ که به عنوان محیط رشد هستند هم مشکل است .

به طور کلی دوستان این روش یکی از روشهای نوین در کشاورزی بوده که بسیار جای کار دارد و در حالی که بسیاری از کشورها این کار را انجام می دهند لااقل در ایران جای کار کردن زیاد دارد و علی رغم اینکه سرمایه و دانش زیادی لازم دارد ولی به عنوان یکی از رشته هایی است که آینده ای درخشان در دنیای کشاورزی دارد .

 



تاريخ : دوشنبه بیست و هشتم تیر 1389 | 11:17 | نویسنده : قاسم |
مقدمه:

  بستگی انسان به غذا طی قرون و اعصار از طریق خاک بودهاست . خاک با تامین غذا امکان ادامه حیات و بقای وی را فراهم ساخته است . مهاجرتها ، جنگلهای قبیله ای و دسته ای که در ارتباط و یا به خاطر دستیابی به سرزمینهای حاصلخیز صورت گرفته ودر راه آن انسانها جان خود را به مخاطره انداخته اند ، بهترین گواه این حقیقت و نشانه گویای از ارزش خاک برای انسان می باشد . حال ببینیم از نظر علمی و فنی نقش عمده خاک در تولید نباتات چیست ؟

1)    خاک سطح اتکایی است برای نباتات :

بذر نباتات دارای وزن بوده ودر اثر قو ه جاذبه به سطح زمین می افتد .در صورت مساعد بودن و به هر حال خاک وسیله ای است که ریشه ها با اتکا ء به آن نبات را سر پا نگه می دارند .

 2)    خاک محیط مناسبی است برای رشد و فعالیت ریشه :

خاک مواد غذایی را از مواد معدنی و محتوی خود ، در اختیار نبات می گذارد و آب را ذخیره کرده برای استفاده گیاه نگه می دارد و بالا خره چون خلل و فرج دارد ، ریشه در داخل آن پخش شده ، محیط عمل خود را گسترش می دهد و با مکانیسم خاصی تهویه هیز در محیط ریشه صورت می گیرد و بدین ترتیب تنفس ریشه ها ( جذب اکسیژن ) میسر می گردد . شناخت علمی خزئیات مسائل فوق نظیر انواع ، مقادیر و مکانیسم جذب مواد غذایی ؤ نقش آب و بالاخره تنفس ریشه ها و غیره این امکان را فر اهم ساخت که تولید مواد گیاهی در لابراتوارها بدون استفاده مستقیم از خاک جامه عمل بپوشد . این شناخت نیز نظیر سایر دانشهای بشر از سیر تکاملی بر خوردار بوده و می باشد به این ترتیب که ابتدا سبز شدن بذور در محیطهای مرطوب و بدون خاک مشاهده گردید و سپس در اواخر قرن نوزدهم با شناخت مواد غذایی پر مصرف و بعدها نیاز به مواد کم مصرف و فراهم نمودن شرایط تهویه مناسب در محلولهای غذایی بطور مصنوعی سیکل کامل تولید از مرحله سبز شدن تا مرحله بار دهی و مرگ از نظر علمی در حوالی سالهای 1930 ـ 1920  امکان پذیر اعلام گردید .

 

(Gerick W .F . 1964). اصطلاح هیدروپونیک (Hydroponicum  ) اولین بار بوسیله Gericke  پیشنهاد شد که او موفق گردیده بود در کالیفرنیا تولید نباتات را در معیار تجارتی بدون استفاده از خاک از رشد اولیه تا مرحله باردهی نشان بدهد . این اصطلاح مجموعه ای است از یک لغت یونانی Hydro  یعنی آب و کلمه لاتین Ponero  یعنی جای دادن که بطور خلاصه مفهوم قرار گرفتن چیزی در آب از آن استنباط می گردد .بعدها که ابن روش بصورت تجارتی تکامل یافت در کشورهای مختلف اسامی مختلفی گرفت .بطوری که امروز کلمات Hydroculture    و Soillessدر ردیف  Hydroponicculture و کم وبیش از نظر اصولی به همان مفهوم به کار برده می شود .

 در فارسی کلمه کشت بدون خاک یا کشاورزی بدون خاک در سالهای اخیر بکار برده شده است و در این تحقیق که به شرح خصوصیات تولید با روش هیروپونیک پرداخته می شود کلمه مترادف آن ( آب کشت ) یا کشت در آب که به مفهوم قدیمیترین لغت بکار رفته توسط Gericke  نزدیکتر است پیشنهاد و مورد استفاده قرار گرفته است .

نظر به اینکه استفاده تجارتی از روش آب کشت در ایران سابقه طولانی ندارد و با تولید محصولات خارج از فصل در محیطهای کنترل شده استفاده از این رئش به دلایل مختلف جای خاصی پیدا می نماید ، اصول علمی که رعایت آن برای تولید با چنین دوشی ضرورت دارد و مسائل خاصی که اطلاع از آنها برای استفاده از این روش ضروری است ، در مقام مقایسه با روشهای سنتی مختصراً و حتی المقدور به زبانی ساده مورد بحث قرار داده می شود .

    

امکانات کاربرد :  

  هنگامی که استفاده از روش آب کشت و تولید محصولات کساورزی بدون استفاده از خاک مطرح می شود این سئوال ظاهرااً بسیار ساده پیش می آید که وقتی میلیونها هکتار زمین مزروعی وجود دارد که قسمتی هم بلا استفاده مانده ، وقتی خاک به عنوان منبع مواد غذایی گیاهان و محیط طبیعی رشد آنها به بشر ارزانی شده چرا به جای استفاده  از آن بدنبال روس تولید بدون استفاده از خاک برویم ؟

 پاسخ این سئوال در مواردی که جامعه مصرف کننده مثلاً‌سبزیجات تازه به دلایل صنعتی ، تجارتی ، نظامی  ، توریستس و غیره در منطقه بدون خاک مزروعی مستقر شده و یادسترسی با آب ارزان قیمت نداشته و مسائل حمل و غیره مطرح باشد نسبتاً آسان است .

 

زیرا که هدف از چنین جوابی در حقیقت یک نوع توجیه  اقتصادی برای استفاده از این تکنولوژی است .ولی سابقه کاربرد روش کشت و تکامل استفاده از آن از تولید محصولات در اتاقهای شیشه  ای و گلخانه ها که خود عمری طولانی دارد ، سر چشمه گرفته است . با وجودی که در اکثر این اتاقها ی شیشه  ای یا محیطهای بسته رویش از خاک همچنان با عنوان محیط کشت نبات و محیط رشد ریشه ها استفاده می شود ، تولید کنندگان مربوطه با مشکلاتی سروکار دارند که استفاده از روش آب کشت  Hydroponics  در حقیقت برای حل پاره ای از این مشکلا ت پاسخ مناسبی است .

  قسمت عمده این مشکلا ت را مسائل مربوط به تضاد مکانیسم هوا و آب در محیط خاک به وجود می آورند .  این تضاد برای تولید در طبیعت و محیط غیر کنترل شده که سرمایه گذاری نسبتاً کمتری لازم دارد آنچنان محسوس نیست ولی هر چه سرمایه گذاری اولیه برای ا یجاد محیطهای کنترل شده ( گلخانه ـ اتاق سبز  ) افزایش یابد وجود تضاد مکانیسم آب وهوا در محیط خاک بعنوان مانعی در راه حداکثر تولید که بایستی بازگوی هزینه های سیستم باشد ، محسوستر می گردد .

 

تضاد مکانیسم آب و هوا در محیطهای خاک به این دلیل است که ریشه ها بهترین شرایط را از نظر رطوبت و تهویه خوب لازم دارند تا با مناسب بودن شرایط محیط خارج ( که تامین آن در محیطهای کنترل شده و اتاقهای شیشه ای امکان پذیر است ) ، حداکثر تولید  ر  ا میسر سازند ولی عملاً وقتی که شرایط تهویه برتر می شود و بر عکس هر وقت شرایط تهویه ریشه ها در خاک به بهترین نحو مورد پسند ریشه ها بهبود یابد ، در همان لحظه نیاز زیشه ها به رطوبت به بهترین نحو ممکن برآورده نمی شود .

تولید کنندگان با هوشی که  با نبات سر و کار دارند ، اهمیت تناسب زطوبت و تهویه در محیط ریشه ها را از نظر تولید محصول خوب درک و مشاهده می کنند .

 این یکی از دلایل عمده ای است که روش آب کشت با خلاصی از محیط خاک و بکار گیری تکنولوژی تکامل پیدا کرده و با وجود مسائل حل نشده ای که دارد ، به دلیل چند برابر کردن تولید و کاهش پاره ای از هزینه ها و مشکلات جای خود را در تولید محصولات مندرج باز کرده است .

 مشکل اساسی دیگر تامین سلامتی محیط رشد ریشه ها  (خاک )  بخصوص در اتاقهای سبز و محیطهای سر پوشبده رویش است . خاک محیط زنده ایست مملو  از میکرو ار گانیسمها و جانوران . در هر سانتیمتر مکعب خاک میلیونها موجود از انواع مختلف هوازی و غیر هوازی و بر حسب شرایط و به طور فعال و نیمه فعال و جود دارد و با حذف این موجودات از خاک عملاً حیبات از آن گرفته می شود و خاک می میرد .

 به علت نقش مفیدی که اکثر موجودات زنده در جذب مواد غذایی بوسیله ریشه ها دارند ، با مرگ موجودات زنده رشد نباتات در خاک کند و گاه کاملاً متوقف می شود . از طرف دیگر خاک محیط مناسبی برای رشد موجوداتی است که برای زندگی نبات مضرند . بیماریها و آفاتی که به نحوی از انحاء دوره ای و یا تمام زندگی خود را در خاک می گذرانند به بیماریهای خاک   (  Born   Diseases  Soil  ) مشهورند و شناخته شده اند .

   اتاقهای شیشه ای که در آنها نباتات در محیط خاک رشد می نمایند  ، ضمن اینکه شرایط را برای زندگی عده ای از موجودات مفید خاک مساعد می نمایند ، موجب تشدید آفات و بیماریها یی که منشا ء خاکی دارند نیز می شوند و در این جهت تعادل محیط خاک اکثر اً به ضرر گیاه بهم می خورد و متاسفانه مبارزه با این نوع بیماریها موجب مبارزه با حیات موجودات مفید خاک نیز می گردد و لذ ا تامین سلامتی خاک در محیطهای سر پوشیده و اتاقهای شیشه ای کار مشکلی شده که ضمن کاهش تولید هر دوره از کشت ، گاه تولید مداوم را در تمام  ایام سال غیر مقدور می نماید . روش آب کشت تا حد قابل ملا حظه ای تولید کنندگان را برای رفع این مشکل یاری می دهد .

 موضوع قابل توجه دیگر مناسب نگه داشتن درجه حرارت خاک بخصوص در فصول سرد است که عملاً بوسیله نصب لوله در زیر خاک و یا جریان هوا یا آب گرم در داخل آن صورت می گیرد و مستلزم دقت و صرف هزینه و وقتی است که برای تنظیم درجه حرارت محلول غذایی در روش آب کشت صورت می گیرد .

 

سیر تکاملی و انواع روشها : 

الف ) سیر تکاملی  :  

 از زمانی که  Gericke  در سال 1929 امکان کشت تعدادی از نباتات را بدون استفاده از خاک تا مرحله تکامل و باردهی آ نان  به ثبوت رساند  تا امروز که در نقاط مختلف جهان تولید با روش آبکشت بصورت تجارتی معمول گردیده ، فکر دانشمندان و متخصصین به تکامل این روش و رفع نواقص آن مشغول بوده است .

 دستگاه یا ظرفی که   Gericke  از آن استفاده کرد در حقیقت جعبه ای یود که به جای درب آن یک ورق توری قرار داشت . روی توری بستر بذور و زیر آن مقداری فضای خالی و بعد از فضای خالی محلول غذایی در کف محفظه واقع می شد و امکان داشت سطح محلول غذایی را به طور دلخواه ثابت نگه داشت .

 نبات پس از سبز شدن در بستر بذر که از جنس سنگریزه یا ماده دیگری غیر  از خاک بود ریشه خود را ار سو ر اخهای توری عبور داده و ریشه پس از طی فضای خالی زیر توری خود را به محلول غذایی می رساند . با پاشیدن آب یا محلول غذایی روی بستر بذر ، رطوبت برای رشد بذر و جلوگیری از خشک شدن آن قسمت ریشه که داخل محلول غذایی قرار نداشت ، تامین می گردد .

به علاوه با تبخیر مختصری که از سطح محلول غذایی و یا  در   اثر  محلول  پاشی  از بالای توری حاصل می شد درصد رطوبت فضای زیر توری تا سطح محلول غذایی را بالا نگه داشته و از خشک شدن ریشه های واقع در این قسمت جلوگیری می گردید . ضمناً این ریشه ها حداکثر دسترسی به هوا را داشتند .

 

با این روش  Gericke    تضاد مکانیسم آب و هوا را در محیط رشد ریشه به شکلی از بین برد  اما این روش برای تولید تجارتی راه حل مناسبی ارائه نمی داد و چند نقص کلی و عمده داشت.یکی اینکه طبیعت این نباتات اقتضا ء نمی کرد که ریشه آنها در هوا آویزان باشد بلکه بر عکس نیاز به اتکا ء داشتند . و دیگر مشکل اینکه در طوقه ریشه گیا هان حساس پوسیدگی ا یجا د شد . ولی در هر حال با تلاش شبانه روزی دانشمتدان و محققان ، امروز مطالعه و تحقیق و کسب تجربه در این زمینه به حدی توسعه یا فته و مورد توجه قرار گرفته است که آینده کار برد روش آبکشت را خیلی روشن جلوه می دهد .

 در حال حاضر تولید تجارتی محصولات با روش آبکشت در آمریکا ، ژ اپن ، اروپا و هندوستان رو به افزایش بوده ودر سایر نقاط دنیا در حال پیشرفت است . بدون تردید کشور ما نیز دور از این تکنولوژی قرار نخواهد گرفت .

 

 ب ) انواع روشها :

       ×        1 ـ  کشت مستقیم در محلول غیر متحرک :

این روش شباهت زیادی به اولین روش تولید آبکشی دارد که در آن قسمتی  از ریشه ها به منظور خذب اکسیژن در هوا قرار داشته و قسمتی در محلول غذایی جایی می گیرند . به دلایلی عمده امروزه در سیستمهای تجارتی از آن استفاده نمی شود . لذا از تفصیل در این مورد خود داری می نمائیم .

 

      ×        2 ـ کشت در مه

این روش شباهت زیادی به روش کشت در محلول دارد با تفاوت که غذا بصورت مه یا باران پودر شده به نباتات پا شیده می شود ولی به همان دلایل ذکر شده از قبیل اشکالاتی که نگه داشتن نباتات دارد و همان مشکلات بیولوژیکی روش الف ، روش کشت در مه هنوز تجارتی نگردیده و در حال حاضر تحقیقاتی در این مورد در کشور ایتالیا جریان دارد .

       ×        3 ـ کشت در ماده جامد با مدار باز از نظر محلول غذایی  :

 در عمل مثل روش کشت در خاک است با این تفاوت که به جای خاک ماده بی اثری مثل شن یا سنگریزه مورد استفاده قرار گرفته و ریشه ها در این ماده رشد می کنند . از نظر وسایل و ساختمان و تاسیسات  ، روی هم رفته خیلی ساده میباشد . مشهور ترین نوع این روش ، کشت در ماسه یا شن با استفاده از محلول غذایی از سطح ماسه مصرف شده و پس از آنکه مقداری بوسیله ریشه ها جذب گردید ، بقیه بصورت فاضلاب از سیستم خارج می شود .

خروج فاضلاب  از مد ار محلول دهی باعث می شود  که این روش از نظر صرفه جویی در مصرف آب در مواردی که هزینه تامین آب زیاد است مقرون به صرفه و قابل توصیه نباشد . در مزرعه سر پوشیده ای که  اخیر ا با همکاری دانشگاه آریزونای آمریکا برای شرکت ملی نفت ایران در جزیره خارک احداث شده از این روش استفاده می شود . ماده بی اثر مورد استفاده مشکلات بیولوژیکی روش الف ، روش کشت همان ماسه ساحلی است که شسته شده و با ضخامت حدود 60 سانتی متر روی سطح ایزوله شده ای قرار گرفته است . غذای محلول در اختیار نباتات قرار می گیرد . فاضلاب سیستم نیز  از محیط خارج می شود و به این ترتیب محلول غذایی از یک طرف وارد واز طرف دیگر خارج می گردد ( مدار باز ) . این روش می تواند دارای هزینه اولیه نسبتاً کمی از نظر تاسیسات باشد که به کاربردن آن نیز به همین دلیل سهل تر است و این موضوع یکی از محاسن عمده آن است . با این حال چنانچه به دلایلی نظیر صرفه جویی در هزینه کارگر استفاده از دستگاههای خود کار مورد نظر باشد  ، هزینه تاسیسات اولیه بیشتر خواهد شد .

     ×       4 ـ روش کشت در ماده جامد با مدار بسته از نظر محلول غذ ایی  : 

در این سیستم کشت در حوضچه یل مخزنهایی صورت می گیرد که بوسیله بتن یا استفاده از مواد دیگر ساخته شده است . محلول غذایی از مخزن مربوط بوسیله پمپ وارد حوضچه شده و سطح  ارتفاع آن در حوضچه بالا آمده و مجدداً بوسیله پمپ تخلیه گردیده و به مخزن مربوطه بر می گردد .

این عمل بر حسب نیاز نبات به آب و غذا چند بار در روز تکرار می گردد . مزیت عمده این روش در مقایسه با روش مدار باز امکان صرفه جویی در مصرف آب به مقدار زیاد بوده و با مقدار قابل ملا حظه ای نیز در مصرف مواد غذایی صرفه جویی می شود .

بدیهی است از نظر کنترل کیفیت و کمیت محلول غذایی مراقبت و دقت بیشتری لازم خواهد بود . به علاوه هزینه تاسیسات اولیه به مراتب بیشتر می باشد  . در این گلخانه ها مورد توجه باشد ، استفاده  از سیستم تغذیه و آبیاری با مدار بسته توصیه و تاکید می گردد . 

 

 توجه :  امروزه کلیه روشهای کشت بدون خاک ( Hydroponics  ) به دلایل مختلف تحت نامهای زیر بکار برده می شوند : 

  Water culture          ;           

  Gravel   culture

  Vermiculaponic

  Aeroponics    

  Sand culture Rock wool culture

 ولی از نظر سیستم کاربرد در یکی از 4 گروه و روش مذکور در فوق قرار می گیرند . 

انسان تا مدت‌های مدید بر این باور بود که کشت بدون خاک غیر ممکن است و خاک به عنوان بستر طبیعی رشد و نمو گیاه نقشی انکارناپذیر در تولید محصول دارد. ولی بررسی‌ها نشان داد کشت بدون خاک امکان‌پذیر نیست. در سال 1938 روش ‌هیدروپونیک (Hydroponic) یا کشت در آب پیشنهاد و شروع گردید. در بررسی‌های دیگر بتدریج کشت در محیط‌های مصنوعی مورد پذیرش قرار گرفت. در بعضی از کشورها به دلیل محدودیت خاک و نداشتن اراضی کافی، کشت بدون خاک برای محصولات ضروری (بازار پسند) در غیر از فصل طبیعی خودشان صورت می‌گیرد (مثل خیار، گوجه فرنگی و هم‌چنین بعضی از گیاهان زینتی).

  موارد استفاده

- محدودیت  اراضی؛

- تولید برخی محصولات خاص؛

- تولید محصول در غیر فصل طبیعی.

* کشت بدون خاک

- در محلول غذایی (سیستم هیدروپونیک Hydroponic

- در بستر جامد Sand Culture.

  کشت در بستر‌های جامد مانند سَند کالچر، شن و یا ماسه با هم متفاوتند. از ترکیبات مختلفی مثل شن، قلوه سنگ، پشم شیشه و فومهای پلاستیکی به عنوان بستر کشت استفاده می‌کنند.

در محیط کشت بدون خاک بستر کشت برای حرکت محلول غذایی به طرف گیاه است و محل استقرار گیاه است.

مزایا و محدودیتهای کشت بدون خاک در مقایسه با کشت در محیط خاک

مزایا

- کنترل محیط از نظر عناصر غذایی؛

- کنترل PH  و EC .

یکی از مزیت‌هایی که در ارتباط با تغذیه گیاه در کشت بدون خاک مطرح بوده کنترل محیط از نظر عناصر غذایی است. فرمول محلول غذایی تهیه شده قابل دسترسی است. به عبارت دیگر می‌توان هر ماده‌ای با هر نوع غلظتی تهیه و در محلول قرار داد. نسبت بین یون‌ها را به خوبی می‌توان حفظ کرد. مثلاً می‌توان در محلولی نسبت یون آمونیوم به نیترژون را تنظیم کرد. ولی در محیط خاک این مسأله قابل کنترل نیست.

  در سیستم کشت بدون خاک یا محلول‌های غذایی PH و EC محیط در اختیار ماست و در خاک این کنترل میسر نمی‌باشد.

معایب

- مشکل تهویه؛

-عدم وجود خاصیت تامپونی؛

- سرمایه‌گذاری زیاد اولیه.

در سیستم‌های بدون کشت می‌توان از طریق تعویض محلول غذایی و تهویه مصنوعی تهویه را تأمین کرد. در خاک خاصیت بافری یا تامپونی برای عناصر غذایی وجود دارد ولی در محلول‌های غذایی این مشکل وجود ندارد. مسأله دیگر در کشت بدون خاک سرمایه‌گذاری اولیه برای گیاه می‌باشد. معمولاً هیدروپون‌ها نیاز به سرمایه‌گذاری دارند که ممکن است برای هر نوع محصولی این مساله اقتصادی نباشد.

ظرفیت بافری خاک

خاک دارای خاصیت تامپونی و بافری است. بدین مفهوم که اگر عنصری توسط گیاه جذب شد و غلظتش در محلول خاک کاهش پیدا کرد خاک این توانایی را دارد که از فاز جامد یا فاز تبادلی آن عنصر را آزاد و وارد محلول خاک کند و غلظت را به همان سطح اولیه خودش برگرداند. خاصیت تامپونی یا همان حفظ غلظت و آزاد کردن عناصر از فاز جامد یا تبادلی است. ولی در محلول‌های غذایی یا کشت هیدروپونیک تجدید غلظت وجود ندارد. در بعضی از سیستم‌ها، محلول غذایی حالت چرخشی داشته و در یک محدوده (یا مخزنی) کمبود غلظت خود را جبران کرده و دوباره وارد سیستم خواهد شد که این خود یکی از مزیت‌های خاک در رابطه با کشت بدون خاک است.

در سیستم‌های بدون خاک در تغذیه گیاه از محلول‌های غذایی استفاده می‌کنند لذا برای تهیه محلول‌های غذایی از نمک‌های عناصری مانند نیترات پتاسیم و سولفات پتاسیم استفاده می‌کنند. معمولا برای تهیه این محلول‌ها، فرمول‌های غذایی متعددی پیشنهاد شده است. برای هر گیاه خاص با توجه به نیاز غذایی آن گیاه، فرمول غذایی خاصی تنظیم می‌شود. یعنی غلظت لازم در محلول غذایی کنترل می‌شود. به طوری که تمامی عناصر غذایی مورد نیاز در آن به مقدار کافی وجود داشته باشند.

غلظت عناصر غذایی در محلول غذایی Stiener

عنصر

غلظت(میلی‌گرم در لیتر)

عنصر

غلظت(میلی‌گرم در لیتر)

N

171

Fe

3

P

48

Mn

102

K

304

B

1

Ca

180

Zn

504

Mg

48

Cu

502

 

 

Mo

1/0

نکات مهم

- حفظ تعادل کاتیون‌ها و آنیون‌ها؛

- تعادل یون‌های آنتاگونیست؛

- کیفیت آب؛

- پایداری PH.

نکته دیگری که در سیستم کشت هیدروپونیک مطرح بوده PH محلول غذایی است. مثلا PH مناسب برای گل‌های زینتی در حدود 6 تا 5/6 است.

 PHمناسب برای گیاهان در کشت هیدروپونیک 

نوع گیاه

Ph

توت فرنگی، گوجه فرنگی

5/5- 5 

لوبیا- نخود - کلم

6- 5/5

گل‌های زینتی

5/6- 6

کاهو – پیاز

7- 5/6

 

مهمترین مورد در کشت هیدروپونیک مدیریت محلول غذایی است، و راز موفقیت فردی که اقدام به این کار می کند استفاده از محلول مناسب است. شما
باید با عناصر ضروری گیاه، خواص، علایم کمبود و عملکرد آن در گیاه آشنا باشید. در اینجا تعدادی از فرمولهای غذایی کشت هیدروپونیک را که آزمایش خود را پس داده اند برای شما معرفی می کنیم.
 

 

نحوه کاربرد mL/L

محلول مادر (پایه) Stock


1/0
5/0
5/0
2/0

1/0
6/0
4/0
2/0
 

2/86
1/81
0/22
0/08
0/02

1
2

محلول 1
m1 پتاسیم دی هیدروژن فسفات (KH2PO4)
m1 نیترات پتاسیم
 
m1نیترات کلسیم
m1 سولفات منیزیم
محلول 2
m1فسفات دی هیدروژن آمونیوم
m1 نیترات پتاسیم
m1 نیترات کلسیم
m1 سولفات منیزیم

ریز مغذیهای محلول پایه
اسید بوریک
کلرید منگنز
سولفات روی
سولفات
اسید مولیبدات
اهن
برای محلول شماره 1 0.5% سیترات آمونیوم آهن
محلول شماره 2 0.5 % شلات آهن

 

برخی از فرمول های محلول غذایی در تولید تجاری سبزیجات گلخانه

میزان (100 گالن آب /g)

منابع

cooper

larson

jensen

johnson

 

221
99
-
-
380
194
-
30
0/6
0/15
-
2/3
0/17
-
0/14

67
-
167
130
360
-
40
ml
12
2/2
0/5
-
1/5
0/5
0/04
-

77
103
-
-
189
187
-
9/6
1/0
-
0/05
0/9
0/15
0/02
-

95
54
-
-
173
95
-
9
0/5
0/01
-
0/3
0/4
0/005
-

نیترات پتاسیم
فسفات منو پتاسیم
سولفات منیزیم پتاسیم
سولفات پتاسیم
نیترات کلسیم
سولفات منیزیم
اسید فسفریک (75 درصد
آهن شلات
اسید بوریک
سولفات مس
کلرید مس
سولفات منگنز
سولفات روی
اسید مولیبدیک
مولبیدات امونیوم

محلول غذایی متداولی که برای کشت گوجه فرنگی در سیستم کشت NFT بکار می رود دارای غلظت تقریبی زیر است که بر حسب میلی گرم در لیتر بیان شده :

Mg 40-50 ---- Ca 15-300 ---- K 300-500 ---- P30-45 ----Fe 3-6

N150-225 ---- Mo.05 ---- B .3-.4 ---- Zn.1 ---- Cu.1 ---- Mn .5-1

Approximate optimum nutrient concentrations in different parts of a wheat plant.


%
 

Leaves

Stem

Seeds

Roots

N

5

2

3

3

P

0.3

0.2

0.5

0.2

K

2.5

2.3

0.7

2.0

Ca

1.2

0.3

0.1

0.2

Mg

0.5

0.05

0.2

0.05

S

0.5

0.3

0.2

0.2


mg/kg
 

Leaves

Stem

Seeds

Roots

Fe

100

40

100

800*

Mn

75

20

50

25

B

5

3

0.5

5

Zn

50

20

50

30

Cu

10

1

5

10

Mo

2

1

1

1

Cl

1

1

1

1

*Iron precipitates on the root surface.

 

UTAH WHEAT SOLUTION

mM

Hoagland
Solution

Starter
Solution

Vegetative
Refill

Seed Fill
Refill

N

7.5

3

6

3

P

0.5

0.5

0.5

0.5

K

3

1.5

4.5

2.5

Ca

2

1

1

0.5

Mg

1

0.5

0.3

0.3

S

1

0.5

0.3

0.3

µM

Hoagland
Solution

Starter
Solution

Vegetative
Refill

Seed Fill
Refill

Fe

44.6

10

2.5

2.5

Fe-HEDTA

0

25

5

5

Mn

4.5

3

6

3

B

23

2

1

0.2

Zn

0.4

3

1

1

Cu

0.15

0.3

0.3

0.2

Mo

0.05

0.09

0.03

0.03

Cl

9

6

12

6

Si

0

100

100

0

 

مقادیر شناخته شده عناصر اصلی در محصولات

منیزیم

کلسیم

پتاسیم

فسفر

نیتروژن

محصول

42

175

315

40

230

خیار

28

150

235

39

175

بادمجان

67

180

275

80

210

گیاهان علفی

65

200

300

50

200

کاهو

25

180

235

39

186

هندوانه

28

150

235

39

175

فلفل

45

185

360

50

200

گوجه فرنگی

 



تاريخ : دوشنبه بیست و هشتم تیر 1389 | 11:16 | نویسنده : قاسم |
 

کشت هیدروپونیک :

مقدمه : کشت بدون خاک شامل انواعی از روشهای غیر متعارف کاشت گیاهان است . مانند کشت آبی و کشت در ماسه و کشت در سنگریزه و کشت هوایی و کشت داخل لوله و ...

کلمه هیدروپونیک برای اولین بار در آمریکا استفاده شد و مترادف با کشت بدون خاک است . ولی در آلمان و انگلیس کشت آب برای این روش نام گذاری می شود .

روش کشت گیاهان بدون خاک از سالها قبل در فلسطین اشغالی استفاده می شده است . در این منطقه به دلیل کمبود آب و خاک این روش جایگزین مناسبی برای زراعت روشهای متداول است .

 

 



تاريخ : دوشنبه بیست و هشتم تیر 1389 | 11:10 | نویسنده : قاسم |
رزه با آفات و بیماری ها: رمز موفقیت در گلخانه
مقدمهآفات
با توجه به اهمیت محوری بخش کشاورزی در امر تغذیه و اقتصاد کشور و از آن جا که رسیدن به خودکفایی و استقلال اقتصادی در این عرصه، تضمین کننده استقلال سیاسی ما نیز خواهد بود. هر گونه تلاش برای افزایش تولیدات کشاورزی، بسیار ارزشمند و حیاتی است. یکی از راههای افزایش محصول، جلوگیری از زیانهای آفات و بیماریهای مختلف گیاهان و فرآورده های گیاهی است که هر سال، ضرر و زیان قابل توجهی را بر کشور تحمیل می کند. با توجه به دانش و فن آوری روز، لازم است روشهای علمی جدید، جایگزین شیوه های سنتی مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهی شود، تا با افزایش سطح تولیدات از ورود محصولات کشاورزی خارجی بی نیازشویم.
در چند دهه اخير تمركز جمعيت در شهرهاي بزرگي نظير تهران بازار مصرف بزرگي را براي محصولات كشاورزي فراهم كرده است. لذا زمين هاي كشاورزي، تا شعاع زيادي نسبت به اين مراكز براي رفع نيازهاي غذايي اين جمعيت اختصاص يافته است اما با گسترش جمعيت در شهرها به تدريج نياز به روش هاي جديدي كه توانايي توليد بالاتر و برداشت محصول خارج از فصل را داشته باشد، بيشتر آشكار مي شد لذا به تدريج گلخانه ها اين تحول عظيم را به وجود آوردند.

 

نقش گیاهپزشکی

 گلخانه ها با ايجاد شرايط بسيار مناسب رشد محصولات به صورت مصنوعي براي اولين بار اين امكان را به وجود آورد ند كه محصولات مختلف را در تمام فصول به دست مصرف كننده برسانند.
 گلخانه ها با به وجود آوردن شرايط آب و هوايي مساعد مي توانند همزمان به تكثير آفت و بيماري هاي محصولات نيز كمك كنند.
افزايش سريع جمعيت آفات در گلخانه گاهي اوقات آنچنان غاقل گير كننده است كه تنها يك مديريت كارآمد مي تواند از خسارت آنها به محصول جلوگيري كند . براي كنترل آفات در گلخانه استفاده بي رويه از سموم دفع آفات راه حل مناسبي نيست و به هيچ وجه توصيه نمي شود . مديريت صحيح آفات گلخانه بيشتر بر استفاده از روشهاي پيشگيري استوار است . زيرا اين روشها به مراتب آسانتر و كم هزينه تر از روشهاي مبارزه با  آفات پس از ظهور آنها در گلخانه است . پيشگيري از وقوع آفات عمدتاً بر رعايت اصول بهداشت زراعي متكي است كه شامل نابودي يا حذف نه تنها مواد آلوده به آفت  بلكه كليه منابع بالقوه آلودگي مي باشد . عمليات پاكسازي مي بايست هم در داخل گلخانه و هم در اطراف آن انجام  گيرد و در هر مرحله از توليد محصول مي بايست انجام پذير باشد. رعايت اصول بهداشتي در گلخانه فرآيندي مداوم و در تمام طول سال است.
در اینجاست که باید با به کارگیری دانش گیاهپزشکی و وارد عمل شدن متخصصان این رشته به شناخت اینگونه آفات و بیماریها پرداخت و راههای مقابله با آنها را به طریق علمی به کار گرفت، زيرا بسيار ديده شده است كه يك گونه حشره توانسته به محصول گلخانه هاي زيادي خسارت هنگفتي وارد كند.



تاريخ : شنبه بیست و ششم تیر 1389 | 10:57 | نویسنده : قاسم |
 


تاريخ : شنبه بیست و ششم تیر 1389 | 10:55 | نویسنده : قاسم |

هايدروپونيك در كره ي زمين مربوط به زماني است كه در اقيانوس‌ها گياهان بدون وجود خاك در حال رويش بودند وكشت هيدروپونيك در زمين پس از به وجود آمدن خاك به زمان اهرام مصر تعلق دارد. اما بسياري از افراد معتقدند كه هايدروپونيك از بابل قديم شروع شده است ونمونه‌ي آن در باغ هاي معلق وجود داشته است كه در ليست عجايب هفت گانه‌ي قديم است.ماركوپولودرسفرنامه ي خود نوشته است كه در درياچه جزيره‌هايي وجود داشته كه روي آب دائم در حال حركت بوده اند واين جزيره‌ها در اصل همان كرجيهايي است كه مملو از گل‌ها و ميوه‌هاي مختلف است وهم چنين به خاطر رشد نامحدود درگياهان در كرجيها به باغ  هاي معلق تشبيه شده‌اند. باغ هاي معلق در حقيقت يك سيستم ماهرانه‌ي هايدروپونيك بوده است كه استفاده از آب شيرين مواد غذايي غني را به دنبال داشته است.

      توسعه كشت بدون خاك تحت شرايط كنترل شده (CEA)سريع نبوده است .اولين كاربرد كشاورزي تحت شرايط كنترل شده به پرورش خيار خارج از فصل براي امپراطور رومي(Tiberius) تحت شرايط استفاده از سنگ شفاف يا ميكا در قرن اول ميلادي نسبت داده مي‌شود. و بعد از آن براي مدت1500 سال از يك چنين تكنولوژي استفاده نشده است.در قرن 17گلخانه‌ها (هايدروپونيك آزمايشي)درفرانسه وانگلستان ظاهرشده است .درسال 1699 در انگلستان شخصي به نام wood word به پرورش نعناع بدون استفاده ازخاك دست زده است خاك هاي گلخانه را پي‌درپي مي بايست تعويض مي‌كردند و با افزودن انواع كودها شرايط توليد آن‌ها را سال به سال بهبود مي‌بخشيدند. با توجه به اين مشكلات در ايستگاههاي تحقيقاتي آمريكا توجه دانشمندان به كاربرد محلول هاي غذايي به عنوان جايگزين سيستم طبيعي استفاده از خاك با كاربرد محلول غذايي تهويه شده ويا كاربرد خاك مصنوعي متشكل ازتوده‌ي ذرات و دانه‌هاي مواد خنثي كه با مواد غذايي خيس شده باشد معطوف شد.

محققين در ايستگاه تحقيقاتي نيوجرسي روش كشت در ماسه را بهبود بخشيدند.از روش كاربرد شن و ماسه و محلول غذايي در دانشگاه كاليفرنيا استفاده شد. هركدام از اين دوروش محدوديت‌هايي را از نظر توليد انبوه تجاري دربرداشته‌اندكه تا حدودي ابداع سيستم آبياري اززير) (sub irrigation.كه دردانشگاههاي نيوجرسي وايستگاههاي تحقيقاتي كشاورزي اينديانا شروع شده بود برطرف كردند. ازكلمه‌يhydroponics اولين باردرنشريه اي كه به وسيله‌ي(Gericke)(1940) منتشر شده و يك تكنيك نيمه تجاري پرورش گياه درمحلول را شرح مي‌داد استفاده شده در جنگ جهاني دوم آمريكايي‌ها در يكي از جزايرآنتلانيك در داخل ظروف پهن كه حاوي مواد غذايي بوده و درآن سبزيكاري مي‌كردندو از اين طريق ويتامين هاي لازم براي سربازهاي خود را با مصرف سبزيها تامين مي كردند.بعد از جنگ دانشگاه‌ها پردوهيدروپونيك را تحت نامnutricultur   يا كشت تغذيه با چاپ چندين نشريه ترويج داد .بعد از گذشت حدود 20سال با فراوان شدن پلاستيك هيدروپونيك بار ديگر مورد توجه قرار گرفت .در اواخر سال هاي1960 محققين مركزتحقيقات گلخانه اي انگلستان (GCRI) روش (nutrient film technique) NET  يا لايه ي نازك موادغذايي را ابداع كردندكه آن نيز بهبود كيفيت‌هايي را به دنبال داشت. بعد از نزديك به 20سال كه از توجه حقيقي به سيستم تجاري حقيقي هيدروپونيك گذشته است .امروزه علاقه‌مندي زيادي به سيستم هاي هايدروپونيكCEA  (كشاورزي درشرايط محيطي كنترل شده)‌معطوف شده است به خصوص درمناطقي كه مسئله ي آلودگي آبهاي زيرزميني يا ضايعات محلول هاي غذايي و مواد ضدعفوني كننده اهميت دارد.



تاريخ : شنبه بیست و ششم تیر 1389 | 10:52 | نویسنده : قاسم |

اهمیت آب کمبود آبياري :

مسئله اساسي در آبياري اين است که بعد از چه مدتي و به چه مقداري آبياري صورت گيرد.عدم آبياري به موقع و صحيح مي تواند منجر به خسارات زيادي به گياه شود که از آن جمله: به تعويق انداختن عمل فتوسنتز, کند کردن فرآيند رشد, پژمردگي ناشي از کمبود آب مورد نياز گياه,کاهش رشد سلولي گياه وکم شدن طول ميان گره ها, برگ ها کوچکتر و ساقه ها سخت و شکننده مي شوند ودر بعضي مواقع تورم برگ را نتيجه مي دهد. در موارد بسياري حاشيه برگ ها مي سوزد وتارهاي کشنده ريشه در هم مي پيچند و مي ميرند.کمبود آب مورد نياز گياه در طولاني مدت ممکن است موجب بروز علائم کمبود عناصر غذائي مورد نياز گياه گردد.

آبياري کم باعث مي شود آب به ميزان کافي در خاک نفوذ نکند و اگر اين کمبود ادامه پيدا کند ريشه ها در ناحيه خشک باقي مانده و مي ميرند, همچنين ريشه هاي جديد نمي توانند در ناحيه خشک به خوبي نفوذ کنند.

 

آبياري زياد:

به دو صورت مي تواند صورت پذيرد:

الف ) ميزان آب زياد باشد.                                                    ب ) تعداد دفعات آبياري زياد باشد.

در يک خاک زهکشي شده[1] با تخلخل کافي نمي توانيم آب زيادي را در خاک نگه داريم زيرا مقدار اضافي آب از خلل و فرج خاک عبور کرده وبه اصطلاح زهکش مي شود و اين پديده را آبشوئي[2] گوئيم.

در صورتي که نمک در سطح خاک تجمع يافته باشدآبشوئي نمک هاي موجود در سطح خاک را کاهش مي دهد و نمک ها را از اطراف ريشه دور مي کند. ولي بايد توجه داشت که آبشوئي مداوم و سنگين سبب مي شود باروري و حاصلخيزي خاک کاهش يابد و تعادل عناصر غذائي خاک را به هم مي زند.

آبياري به دفعات زياد هم مشکلاتي را به همراه مي آورد. غرقاب بودن خاک مقاومت گياه را در برابر بيماري ها کاهش مي دهد و ريشه هاي آبي را توسعه مي دهد که اين ريشه ها دراز ونازک بوده و داراي تعداد کمتري از تارهاي کشنده هستند.آبياري بيش از حد زمان زيادي خاک را مرطوب نگه مي دارد و امکان تهويه خاک را محدود مي کند وکمبود اکسيژن منجر به مرگ ريشه مي شود. اولين نشانه اي که ظاهر مي شود پژمردگي گياه, کمبود عناصر غذائي و توقف رشدگياه مي باشد چرا که ريشه هاي مرده نمي تواند آب و عناصر غذائي را به خوبي جذب کنند و در اختيار گياه قرار دهند. در اثر آبياري زياد ممکن است گياه در طول روزهاي آفتابي پژمرده شوند و در عصر دوباره به حالت عادي برگردند.

از بحث هايي که صورت گرفت متوجه مي شويم که خاک محدوديت هاي زيادي را براي رشد گياه ايجاد ميکند به همين دليل در اينجا به معرفي کشت هيدروپونيک1 مي پردازيم که اين محدوديت ها را از بين مي برد

 

معرفي کشت هيدروپونيک:

اصطلاحاً هيدروپونيک در معناي water working  مي باشد ودر عمل به معناي پرورش گياه در آب واملاح محلول مي باشد. کشت هيدروپونيک اين امکان را به ما مي دهد که در ازاي کار کمتر و زمان کمتر بازده بيشتري داشته باشيم.

تحقيقات نشان داده است که در کشت آبي اگرچه به خاک نيازي نيست ولي نياز به مواد معدني و عناصر غذائي موجود در خاک غير قابل اغماض است, اصولاً خاک مکاني براي نگه داشتن گياه, عناصر غذائي و محل توسعه ريشه است.درکشت آبي فقط عناصر غذائي مورد نياز در اختيار گياه قرار مي گيرد تا بتواند به خوبي رشد کند واين عناصر به صورت مستقيم در اختيار گياه قرار مي گيرد و گياه هرگز در معرض خطر تنش آبي و کمبود عناصر غذائي قرار نمي گيرد.

به طور کلي در کشت هيدروپونيک هر گياهي مي تواند پرورش يابد ولي بعضي از گياهان رشد و بازده بيشتري دارند مثلاً ميوهاي سته 2 مثل گوجه فرنگي, خيار و فلفل, گياهان برگي3 مثل کاهو و گياهان علفي.

پياده کردن تکنولوژي هيدروپونيک در يک سيستم گلخانه اي و يک محيط کنترل شده مزيت هاي اقتصادي زيادي را به همراه دارد. در چنين محيطي با کنترل درجه حرارت و ميزان رطوبت و نور در تمام طول سال مي توان گياه زير کشت داشت.

مزيت ها:

کشت آبي مزيت هاي زيادي را شامل مي شود که عبارتند از:

  • صرفه جوئي زماني و نياز به نيروي کار کمتر:زيرا در کشت آبي نياز به عمليات تهيه بستر خاک و وجين کردن علف هاي هرز و غيره نمي باشد.
  • حذف بيماري ها در نتيجه حذف خاک.
  • مصرف بهينه آب به دليل آن که هيچ آبي به هدر نمي رود و علف هرزي وجود ندارد که از آب استفاده کند.
  • کشت هيدروپونک به توليد کننده اجزه مي دهد که گياه را با تراکم بيشتري کشت کند در نتيجه توليد بيشتري داشته باشد.
  • يک سيستم کوچک هيدروپونيک در هر جا قابل راه اندازي است.
  • بازده توليد محصول, بيشتر و رشد سريعتر گياه (در صورت تأمين عناصر غذائي مورد نياز گياه)
  • ارزش غذائي بالاي محصولاتي که در کشت هيدروپونيک توليد شده اند.
  • مزه بهتر محصولات.
  • کشت سالانه در صورت برپائي اين سيستم در محيط گلخانه و فضاي بسته.

 

 

 

شرکت کشاورزی پایدار قاینات

متخصص انجام امور گلخانه خاکی و آبی درخدمت عزیزان علاقه مند می باشد



تاريخ : شنبه بیست و ششم تیر 1389 | 10:48 | نویسنده : قاسم |

آشنایی با هیدروپونیک

 

 

کشت هیدروپونیک :

مقدمه : کشت بدون خاک شامل انواعی از روشهای غیر متعارف کاشت گیاهان است . مانند کشت آبی و کشت در ماسه و کشت در سنگریزه و کشت هوایی و کشت داخل لوله و ...

کلمه هیدروپونیک برای اولین بار در آمریکا استفاده شد و مترادف با کشت بدون خاک است . ولی در آلمان و انگلیس کشت آب برای این روش نام گذاری می شود .

روش کشت گیاهان بدون خاک از سالها قبل در فلسطین اشغالی استفاده می شده است . در این منطقه به دلیل کمبود آب و خاک این روش جایگزین مناسبی برای زراعت روشهای متداول است .

اهداف کشت هیدروپونیک :

 

کشت هیدروپونیک :

مقدمه : کشت بدون خاک شامل انواعی از روشهای غیر متعارف کاشت گیاهان است . مانند کشت آبی و کشت در ماسه و کشت در سنگریزه و کشت هوایی و کشت داخل لوله و ...

کلمه هیدروپونیک برای اولین بار در آمریکا استفاده شد و مترادف با کشت بدون خاک است . ولی در آلمان و انگلیس کشت آب برای این روش نام گذاری می شود .

روش کشت گیاهان بدون خاک از سالها قبل در فلسطین اشغالی استفاده می شده است . در این منطقه به دلیل کمبود آب و خاک این روش جایگزین مناسبی برای زراعت روشهای متداول است .

اهداف کشت هیدروپونیک :

1- تولید میوه و سبزی تازه در زمینهای خشک، سنگی، باتلاقی و زمینهایی که به هر دلیل غیر قابل کشت هستند.                                                                                                                                                            
2-بهرهبرداری از اماکن متروکه مثل انبار، گاراژ و غیره
                                                                                                
3- کشت گیاهان علوفه ای بطور متوالی برای واحدهای کوچک دامداری
                                                                         
4- صرفه جویی قابل ملاحضه در مصرف آب در مناطق که آب کمیاب است.
   

5 - بازده بیشتر در تولید سبزیجات و گلهای خارج از فصل درگلخانه                                                                                 
6-سهولتپیش بینی میزان عملکرد
                                                                                                                     
 7- کیفیت بهتر محصولات
                                                                                                                                      
                   8- کاهش میزان ابتلا به بیماریهای ارگانیک و انگلی گیاهان   

9-  کاهش هزینه نیروی انسانی به علت حذف عملیاتی که به خاک مربوط می شود.                

در زیر انواعی از کشت های هیدروپونیک توضیح داده می شوند : 

کشت آبی یا مایع : ریشه گیاه به طور مداوم در محلول غذایی قرار دارد و گیاه از قسمت طوقه ( حد فاصل ریشه و ساقه ) بیرون از مایع است و با پلاستیک و مقوا و ... بالا نگه داشته شده است . کشت درون لوله هم نوعی از کشت مایع است .

کشت در ماسه : ریشه گیاهان در داخل مواد جامدی که دارای قطر کوچکتر از 3 میلی متر باشند قرار دارد و این مواد مانند پلاستیک و پشم سنگ و یا هر ماده دیگری که آلی نباشد ممکن است .

کشت در سنگریزه : ریشه گیاهان در موادی که قطری بیشتر از 3 میلی متر دارند قرار گرفته مثل سنگ خارا و گدازه آتشفشانی و بازالت و هر ماده غیر آلی دیگر .

در این روش آبیاری به دو صورت آبیاری لوله ای ( زیرزمینی ) که مواد غذلیی در مخزنی بوده و به بستر رشد گیاه پمپ می شود و آبیاری سطحی که محلول غذایی رقیق در سطح محیط رشد توسط لوله سوراخداری پخش می شود ( کود مایع به آب مصرفی گیاه در هنگام آبیاری اضافه شده است )

کشت در هوا : در این روش ریشه گیاهان در محیطی قرار گرفته که به وسیله قطراتی آب که حاوی مواد غذایی لازم است اشباع شده است . این روش به تجهیزات پیشرفته نیاز دارد .

کشت در ورمی کولیت : ریشه گیاه در ورمی کولیت که با موادی معدنی مخلوط شده است قرار دارد

کشت در پشم سنگ : ریشه گیاه در داخل پشم سنگ و مواد معدنی که خصوصیاتی شبیه به پشم سنگ دارند قرار می گیرد

کشت آبی : این کشت بیشتر برای گیاهان زینتی به کار می رود .

کشت در پلاستیک : ریشه در داخل کیسه های پلاستیکی قرار داشته و مواد اطراف ریشه هم شامل کمپوست یا پیت یا خاک اره و ... می باشد .

 

 

به طور کلی کشت بدون خاک از دو سیستم پیروی می کند :

1-     سیستم باز : محلول غذایی مججد استفاده نشده مثل کشت در پشم سنگ و کشت کیسه ای و کشت در سنگریزه

2-    سیستم بسته : محلول غذایی مجدد مورد استفاده قرار می گیرد و به عبارت دیگر محلول در یک چرخه قرار دارد و به آن فقط مواد غذایی که کاهش می یابند و آب اضافه می شود .

  اما این روش کشت بدون خاک یک سری مزایا و معایبی نسبت به دیگر روشهای متداول کشت گیاهان دارد که در زیر بیان می شوند :

1-   چون محلول غذایی مایع است به راحتی می توان آن را کنترل کرد و تنها مواد غذایی که کاهش یافته است را به محلول اضافه کرد در حالی که در خاک این کار غیر ممکن است ( هزینه زیادی دارد ) .

2-      گیاهان را می توان در مناطقی پرورش داد که در حالت عادی رشد نمی کنند

3-      مصرف آب در این روش به طور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد و این یک مزیت برای نواحی خشک است .

4-   در این روش ضد عفونی کردن محیط رشد بسیار شده و کم هزینه است در حالی که ضد عفونی کردن خاگ گران قیمت و غیر ممکن است . پس در این روش آلودگیهای ریشه بسیار کم دیده می شود .

5-       در این روش می توان از آبهای شور هم استفاده کرد .

6-   در این روش محصول بسیار بیشتر و کیفیت عالی داشته چون مواد غذایی به راحتی در اختیار گیاه قرار داشته است پس در حقیقت کیفیت و کمیت محصول در واحد سطح افزایش چشمگیری دارد .

7-   در این روش از حجم ریشه ها به شدت کاسته می شود و بزرگ شدن ریشه ها در حد میکروسکوپی است و چون ریشه ها نسبت به کشت خاکی کم شده کمتر هم دچار بیماری می شوند .

8-      مهمترین عیب این روش این است که به سرمایه گذاری بالایی نیاز دارد زیرا تمام سیستمها باید اتوماتیک باشد .

9-      برای کشت گیاهان با این روش به افرادی نیاز است که در این زمینه تخصص و آگاهی داشته باشند .

10-   آلودگی آبهای زیر زمینی هم در اثر مخلوط شدن با محلول های غذایی مشکلی دیگر است .

11-   دفع ضایعاتی مثل پشم سنگ که به عنوان محیط رشد هستند هم مشکل است .

 

به طور کلی دوستان این روش یکی از روشهای نوین در کشاورزی بوده که بسیار جای کار دارد و در حالی که بسیاری از کشورها این کار را انجام می دهند لااقل در ایران جای کار کردن زیاد دارد و علارقم اینکه سرمایه و دانش زیادی لازم دارد ولی به عنوان یکی از رشته هایی است که آینده ای درخشان در دنیای کشاورزی دارد .

10- امکان کشت مداوم یک گیاه معین در یک زمین ثابت بدون اینکه احتیاج به آیش باشد.                   11- سهولت کشت گیاهان زینتی آپارتمانی چه در منزل و چه در گلخانه به علت یکی شدن عمل      آبیاری و کود دهی و همچنین به علت کاهش فضای لازم                                 

چگونه نیاز غذایی هر گیاه را به دست می آورند :

دانشمندان با سوزاندن گیاه و وزن کردن خاکستر آن و همچنین با استفاده از تجربیات زراعی خود می توانند میزان تقریبی نیاز گیاه به عناصر معدنی را تخمین بزنند . مثلا گیاهان جالیزی برای رشد خود نیاز به پتاس زیادی دارند و گیاهان زینتی و سبزیجات به ازت بیشتری نیاز دارند و گیاهان دانه دار فسفر بیشتری در خود ذخیره می کنند . علاوه بر آن گیاهان لیفی مانند کنف به کمک فسفر تنومندتر می گردند . خاکستر گیاهان همیشه حاوی درصد زیادی از عناصر یا عناصر اولیه، پتاسیم، کلسیم، منیزی، فسفر ، گوگرد و آهن است که جزیی از ترکیب ماده آلی به شمار می روند . بعضی از عناصر مثل فسفر و گوگرد جزیی از ساختمان سلول هستند. منیزیم در ساختمان سبزینه موجود است. بر ، مس، منگنز و روی به مقدار بسیار کم در گیاه موجوند و عناصر کمیاب یا میکروالمنت نام دارند.
در یک محلول مناسب غذایی باید نسبت به عناصر مختلف با در نظر گرفتن احتیاجات هر گیاه و مراحل مختلف زندگی آنان تعیین می شود. که در این محاسبات باید شرایط محیطی را نیز به حساب آورد و چون تاثیر فزاینده یا کاهنده ای بر احتیاجات دارند.

استفاده از کشت هیدروپونیک : امروزه برخی کشورها همانند آمریکا ، فرانسه ، کانادا ، آفریقای جنوبی ، هلند ، ژاپن ، استرالیا ، آلمان در زمینه های مختلف کشت هیدروپونیک فعالیت های زیادی انجام می دهند . در ایران کشت هایدروپونیک محصولات سبزی، صیفی و برخی میوه ها مانند توت فرنگی رونق قابل توجهی نیافته است. اما در برخی از نقاط ایران مانند شهرهای هشتگرد کرج، کرمانشاه، تهران و جزیره کیش تولید محصولات باغی به روش کشت هیدروپونیک و به صورت تجاری گسترش یافته است.
کشت بدون خاک شامل انواعی از روشهای غیر متعارٿ کاشت
گیاهان است . مانند کشت آبی و کشت در ماسه و کشت در
سنگریزه و کشت هوایی و کشت داخل لوله و ...
کلمه هیدروپونیک برای اولین بار در آمریکا استٿاده شد و
مترادٿ با کشت بدون خاک است . ولی در آلمان و انگلیس کشت
آب برای این روش نام گذاری می شود .
روش کشت گیاهان بدون خاک از سالها قبل در ٿلسطین اشغالی
استٿاده می شده است . در این منطقه به دلیل کمبود آب و خاک
این روش جایگزین مناسبی برای زراعت روشهای متداول است .
در زیر انواعی از کشت های هیدروپونیک توضیح داده می شوند :

کشت آبی یا مایع : ریشه گیاه به طور مداوم در محلول غذایی
قرار دارد و گیاه از قسمت طوقه ( حد ٿاصل ریشه و ساقه )
بیرون از مایع است و با پلاستیک و مقوا و ... بالا نگه
داشته شده است . کشت درون لوله هم نوعی از کشت مایع است .
کشت در ماسه : ریشه گیاهان در داخل مواد جامدی که دارای
قطر کوچکتر از 3 میلی متر باشند قرار دارد و این مواد
مانند پلاستیک و پشم سنگ و یا هر ماده دیگری که آلی نباشد
ممکن است .
کشت در سنگریزه : ریشه گیاهان در موادی که قطری بیشتر از 3
میلی متر دارند قرار گرٿته مثل سنگ خارا و گدازه آتشٿشانی
و بازالت و هر ماده غیر آلی دیگر .
در این روش آبیاری به دو صورت آبیاری لوله ای ( زیرزمینی )
که مواد غذلیی در مخزنی بوده و به بستر رشد گیاه پمپ می
شود و آبیاری سطحی که محلول غذایی رقیق در سطح محیط رشد
توسط لوله سوراخداری پخش می شود ( کود مایع به آب مصرٿی
گیاه در هنگام آبیاری اضاٿه شده است )
کشت در هوا : در این روش ریشه گیاهان در محیطی قرار گرٿته
که به وسیله قطراتی آب که حاوی مواد غذایی لازم است اشباع
شده است . این روش به تجهیزات پیشرٿته نیاز دارد .
کشت در ورمی کولیت : ریشه گیاه در ورمی کولیت که با موادی
معدنی مخلوط شده است قرار دارد
کشت در پشم سنگ : ریشه گیاه در داخل پشم سنگ و مواد معدنی
که خصوصیاتی شبیه به پشم سنگ دارند قرار می گیرد .
کشت آبی : این کشت بیشتر برای گیاهان زینتی به کار می رود.

کشت در پلاستیک : ریشه در داخل کیسه های پلاستیکی قرار
داشته و مواد اطراٿ ریشه هم شامل کمپوست یا پیت یا خاک اره
و ... می باشد .
به طور کلی کشت بدون خاک از دو سیستم پیروی می کند :
1- سیستم باز : محلول غذایی مججد استٿاده نشده مثل کشت
در پشم سنگ و کشت کیسه ای و کشت در سنگریزه
2- سیستم بسته : محلول غذایی مجدد مورد استٿاده قرار می
گیرد و به عبارت دیگر محلول در یک چرخه قرار دارد و به آن
ٿقط مواد غذایی که کاهش می یابند و آب اضاٿه می شود .

اما این روش کشت بدون خاک یک سری مزایا و معایبی نسبت به
دیگر روشهای متداول کشت گیاهان دارد که در زیر بیان می
شوند :
1- چون محلول غذایی مایع است به راحتی می توان آن را
کنترل کرد و تنها مواد غذایی که کاهش یاٿته است را به
محلول اضاٿه کرد در حالی که در خاک این کار غیر ممکن است (
هزینه زیادی دارد ) .
2- گیاهان را می توان در مناطقی پرورش داد که در حالت
عادی رشد نمی کنند
3- مصرٿ آب در این روش به طور قابل ملاحظه ای کاهش می
یابد و این یک مزیت برای نواحی خشک است .
4- در این روش ضد عٿونی کردن محیط رشد بسیار شده و کم
هزینه است در حالی که ضد عٿونی کردن خاگ گران قیمت و غیر
ممکن است . پس در این روش آلودگیهای ریشه بسیار کم دیده می
شود .
5- در این روش می توان از آبهای شور هم استٿاده کرد
.
6- در این روش محصول بسیار بیشتر و کیٿیت عالی داشته چون
مواد غذایی به راحتی در اختیار گیاه قرار داشته است پس در
حقیقت کیٿیت و کمیت محصول در واحد سطح اٿزایش چشمگیری دارد
.
7- در این روش از حجم ریشه ها به شدت کاسته می شود و
بزرگ شدن ریشه ها در حد میکروسکوپی است و چون ریشه ها نسبت
به کشت خاکی کم شده کمتر هم دچار بیماری می شوند .
8- مهمترین عیب این روش این است که به سرمایه گذاری
بالایی نیاز دارد زیرا تمام سیستمها باید اتوماتیک باشد .
9- برای کشت گیاهان با این روش به اٿرادی نیاز است که
در این زمینه تخصص و آگاهی داشته باشند .
10- آلودگی آبهای زیر زمینی هم در اثر مخلوط شدن با
محلول های غذایی مشکلی دیگر است .
11- دٿع ضایعاتی مثل پشم سنگ که به عنوان محیط رشد هستند
هم مشکل است .
به طور کلی دوستان این روش یکی از روشهای نوین در کشاورزی
بوده که بسیار جای کار دارد و در حالی که بسیاری از کشورها
این کار را انجام می دهند لااقل در ایران جای کار کردن
زیاد دارد و علارقم اینکه سرمایه و دانش زیادی لازم دارد
ولی به عنوان یکی از رشته هایی است که آینده ای درخشان در
دنیای کشاورزی دارد .



تاريخ : چهارشنبه بیست و سوم تیر 1389 | 12:42 | نویسنده : قاسم |
مترجم سایت
  • پول فا
  • وکیل
  •